‘Mijn revalidatie na hoofd­trauma stopte, maar mijn herstel niet’

Voor topsporter Van Gorkom veranderde één trainingsdag in 2018 op Papendal zijn leven voorgoed, door een botsing met een ketting onderaan de startheuvel. Tijdens zijn jarenlange herstel ontdekte hij wat wel en niet werkt in de begeleiding van mensen met niet-aangeboren hersenletsel. Zijn verhaal gaat over doorzettingsvermogen. Maar ook over samenwerking, nazorg en de vraag hoe je mensen kunt helpen wanneer een behandeltraject eindigt, maar het herstel nog niet klaar is.

‘Van de dag zelf weet ik vrijwel niets meer’

Op het moment van zijn val was Van Gorkom actief op het hoogste niveau van de internationale BMX-sport. Hij had al meerdere wereldpodiums behaald en nam deel aan 2 Olympische Spelen. Van het ongeval zelf herinnert hij zich niets. ‘Ik was gelijk buiten bewustzijn. Ik ben niet alleen de gebeurtenis kwijt, maar ook de weken eromheen.’ Hij liep een schedelbreuk, bloedingen in zijn schedel en gekneusde hersenen op. Na een kritieke periode in het ziekenhuis ontwaakte hij na 2 weken uit zijn coma.

Opnieuw leren leven

Na 9 weken ziekenhuisopname volgde een lang revalidatietraject. Het herstel bleek niet alleen fysiek maar ook mentaal ingrijpend. Door het hersenletsel hield hij aan het ongeluk een halfzijdige verlamming aan zijn linkerzijde over. ‘Toen kreeg ik het besef: mijn sportcarrière is over en uit.’ Volgens Van Gorkom gaat herstel na hersenletsel daarom over veel meer dan medische vooruitgang. ‘De grootste uitdaging is je nieuwe zelf ontdekken. Dingen die vroeger vanzelf gingen, kun je niet meer. Je moet een modus vinden om door te gaan.’

Het moment waarop revalidatie stopt

Zijn sportmentaliteit hielp daarbij. Tijdens verschillende revalidatietrajecten boekte Van Gorkom stap voor stap vooruitgang. Hij bleef geloven dat er verdere verbetering mogelijk was, ook toen de protocollen eindigden. ‘De revalidatie en de ondersteuning in Nederland stopt, medisch ben je uitbehandeld.’ Van Gorkom merkte dat de bestaande zorgstructuren weinig ruimte boden voor een vervolg. ‘Terwijl je er nog steeds meer uit kan halen.’

Als voorbeeld noemt hij iets wat klein lijkt: het weer zelfstandig kunnen strikken van zijn veters. Dankzij een aanvullend traject in het buitenland lukte dat alsnog. Voor hem staat dat symbool voor iets groters: het terugwinnen van zelfredzaamheid en kwaliteit van leven.

Samenwerking en communicatie maakt het verschil

Ondanks zijn kritische kanttekeningen rond revalidatie benadrukt Van Gorkom dat hij veel waardering heeft voor de professionals die hem hebben geholpen. ‘Zonder hen had ik hier niet gestaan.’ Tegelijkertijd ziet hij ruimte voor verbetering, ook in de samenwerking tussen disciplines. Zijn eigen hersteltraject toonde aan wat de invloed is van zorgverleners en nazorg op iemands ontwikkeling. Hij werkte met revalidatieartsen, fysiotherapeuten, ergotherapeuten, psychologen, maatschappelijk werkers en andere professionals. ‘De communicatie tussen al die zorgverleners is essentieel voor het verloop van je revalidatie. Daar kan mijns inziens nog wel een tandje bij. Dat gaat ervoor zorgen dat iemand wel of niet dat stapje verder kan.’

De rol van aansprakelijkheid

Wat volgens Van Gorkom grote invloed had op zijn herstel, is de snelle erkenning van aansprakelijkheid door de betrokken partijen. Daardoor ontstond rust op een moment waarop alle aandacht naar herstel moest gaan. Volgens Van Gorkom maakte die erkenning het mogelijk om zich te richten op revalidatie en ontwikkeling, zonder voortdurend bezig te zijn met juridische of financiële onzekerheden.

Ook in de jaren daarna bleef het contact met betrokken organisaties bestaan. Die samenwerking droeg uiteindelijk mede bij aan de ontwikkeling van zijn huidige initiatief op Papendal.

Van ervaring naar initiatief

De lessen uit zijn eigen herstelverhaal vormden de basis voor het JvG Trainingscentrum op Papendal. Daar ondersteunt Van Gorkom nu mensen met niet-aangeboren hersenletsel die hun revalidatie hebben afgerond, maar zelf het gevoel hebben dat verdere ontwikkeling nog mogelijk is. Niet de medische behandeling staat daarbij centraal, maar training, zelfredzaamheid, participatie en kwaliteit van leven. ‘Je ontwikkeling gaat dóór.’

Wat kan de zorg hiervan leren?

Voor Van Gorkom ligt de belangrijkste les in het besef dat herstel niet altijd stopt wanneer een behandeltraject eindigt. Zeker bij traumatisch hersenletsel zijn niet alle uitkomsten vooraf te voorspellen. Dat vraagt volgens hem om blijvende aandacht voor de lange termijn, goede samenwerking tussen disciplines en oog voor wat voor de individuele sporter of patiënt belangrijk is.

Zijn ervaring laat zien dat medische behandeling, revalidatie en participatie niet los van elkaar staan. Juist de overgang tussen die fasen bepaalt vaak hoe iemand verder kan bouwen aan zelfstandigheid, kwaliteit van leven en maatschappelijke deelname. Dat maakt zijn verhaal niet alleen relevant voor mensen met niet-aangeboren hersenletsel, maar ook voor sportartsen, revalidatieprofessionals, bestuurders en andere betrokkenen die werken aan toekomstbestendige sportmedische zorg.

Zorg in de sport

Zoek je verdieping op thema's als samenwerking, besluitvorming en aansprakelijkheid in sport? Binnen Zorg in de sport deelt VvAA inzichten en ontwikkelingen in de sportmedische zorg. Of bekijk onze pagina voor sportorganisaties.