Hoofdletsel in sport: ‘Bij twijfel haal je een speler direct van het veld’

Situaties als deze laten zien welke afwegingen zorgprofessionals moeten maken, welke rol de betrokkenen daarin spelen en waarom goede voorbereiding zo belangrijk is. Daarom zijn ervaringen zoals die van Bryan relevant voor artsen, paramedici, sportorganisaties én bestuurders.

Beslissen in seconden

Van alle situaties die hij langs de lijn meemaakt, vindt Bryan Heijnen hoofdblessures het lastigst. ‘Spelers gaan een kopduel aan, hoofden tegen elkaar, beide of één speler ligt op de grond. Je komt erbij als arts en fysio, doet een anamnese en testen en moet vaak binnen enkele seconden beslissen of een speler door kan of niet.’ Juist die snelheid maakt de situatie complex. De speler zelf, de resultaten van de testen, de wedstrijdsituatie en de mogelijke gevolgen op langere termijn moeten allemaal in korte tijd worden meegewogen.

Want hoewel er protocollen en testen zijn, is de werkelijkheid niet altijd zwart-wit. ‘Ik heb spelers die goed kunnen aangeven wat hun klachten zijn en of ze zelf denken door te kunnen. Maar dat is niet altijd het geval’, geeft Bryan aan. Soms lijken de testen geen bijzonderheden te laten zien en geeft ook de speler aan zich prima te voelen. Toch kan de situatie kort daarna omslaan. ‘Ik heb ook meegemaakt dat alle testen negatief waren en een speler aangaf dat hij zich goed voelde. 10 seconden later lag hij opnieuw op de grond. Einde wedstrijd.’

Voor Bryan staat één uitgangspunt voorop: geen onnodig risico nemen met de gezondheid van de sporter. ‘Het belangrijkste blijft dat je geen risico loopt op schade of een langduriger herstel van de speler.’

Meer dan een medische afweging

Bij een mogelijke hersenschudding draait het niet alleen om medische feiten. Ook andere belangen spelen mee. ‘Vaak genoeg in mijn carrière heb ik gehoord: 'Hij kan gewoon door hoor' of 'Hij moet spelen' of 'Als we nu wisselen is een wisselmoment verbruikt'.’

Volgens Bryan verandert dat niets wanneer na de medische beoordeling duidelijk is dat een speler niet door kan. Maar het laat wel zien in welke context die beslissing wordt genomen. Coaches, spelers, wedstrijdsituaties en tijdsdruk vormen samen de omgeving waarin een arts zijn werk moet doen. Een arts moet soms impopulaire beslissingen nemen, waarbij de gezondheid van de sporter zwaarder weegt dan de wedstrijdsituatie.

Als arts brengt dat soms ook twijfel met zich mee. ‘Je houdt altijd rekening met veel factoren en moet binnen beperkte tijd een beslissing nemen. Daarna zit je soms op de bank met de gedachte: heb ik de juiste beslissing genomen?’

Bij twijfel niet doorspelen

De afgelopen jaren is er steeds meer kennis beschikbaar gekomen over hoofdtrauma in de sport. Scholing, protocollen en richtlijnen helpen om met meer vertrouwen beslissingen te nemen. Tegelijkertijd ziet Bryan dat deze kennis niet overal vanzelfsprekend aanwezig is. In het betaald voetbal is bij wedstrijden een clubarts aanwezig, maar bij duizenden amateurclubs ligt dat anders.

Daarom heeft hij een duidelijke boodschap voor artsen, paramedici, verzorgers en begeleiders binnen sportorganisaties: ‘Bij twijfel haal je een speler direct van het veld.’ Volgens hem wordt de impact van hoofdletsel nog weleens onderschat. ‘Spelers kunnen lang klachten blijven houden of zelfs blijvende schade oplopen als ze doorgaan met sporten na een zwaar hoofdtrauma.’ Daarom benadrukt Bryan dat voorzichtigheid bij hoofdletsel nooit overdreven is.

Ook de ontwikkelingen binnen de KNVB laten zien dat die voorzichtigheid steeds belangrijker wordt. Zo wordt koppen na een wedstrijd tijdelijk afgeraden. En bij jeugdspelers wordt steeds terughoudender omgegaan met het koppen van de bal, met het oog op mogelijke hersenschade op latere leeftijd.

Goede zorg begint vóór het incident

De ervaring van Bryan Heijnen sluit aan bij een bredere uitdaging binnen de sport. Beslissingen worden vaak onder hoge druk genomen, terwijl de gevolgen groot kunnen zijn voor de sporter, de zorgprofessional én de organisatie.
 
Daarom begint goede zorg volgens Bryan niet op het moment dat een speler op de grond ligt, maar veel eerder. Met kennis, scholing, duidelijke afspraken en het besef dat gezondheid altijd zwaarder moet wegen dan de wedstrijd van dat moment. Dat vraagt niet alleen iets van artsen en paramedici, maar ook van sportorganisaties die de voorwaarden scheppen waarbinnen die beslissingen worden genomen.