Een veilige plek na seksueel geweld
Knuffels, kleurpotloden en kleine stoeltjes. In de speelkamer van het One-Stop Centre in het Ethiopische Dubti worden kinderen opgevangen die soms ingrijpende ervaringen achter de rug hebben. Maatschappelijk werker Fatuma Mohammed (21) begeleidt hier vrouwen en meisjes die slachtoffer zijn geworden van seksueel en gendergerelateerd geweld. In het One-Stop Centre van Dubti Hospital krijgen zij medische zorg, psychosociale begeleiding en juridische ondersteuning.
Verkrachting, gedwongen huwelijken en meisjesbesnijdenis: Fatuma ziet de gevolgen ervan dagelijks. 'Onlangs overleed een baby van 15 dagen oud door genitale verminking,' vertelt ze.
Ook jonge kinderen hebben haar hulp nodig. Fatuma herinnert zich een meisje van 6 jaar dat seksueel werd misbruikt door een familielid. Voor kinderen die geweld hebben meegemaakt, kan het moeilijk zijn om te vertellen wat er is gebeurd. De speelkamer biedt een rustige omgeving waar zij zich veilig kunnen voelen en vertrouwen kunnen opbouwen. Want als niemand durft te spreken, blijft ook de zorg buiten bereik.
Een plek waar vrouwen en meisjes terechtkunnen
Fatuma werkt in Afar, een regio in het noorden van Ethiopië die zwaar werd getroffen door de burgeroorlog van 2020 tot 2022. Gezondheidscentra werden verwoest of raakten onbereikbaar, terwijl het geweld tegen vrouwen en meisjes toenam.
'Slachtoffers konden nergens naartoe,' vertelt Fatuma. 'Ze stonden er helemaal alleen voor.'
Amref Health Africa hielp samen met lokale zorgpartners het One-Stop Centre in Dubti mogelijk maken. Slachtoffers kunnen er worden onderzocht en behandeld door een arts, bijvoorbeeld bij verwondingen of andere gevolgen van seksueel geweld. Ook kunnen zij worden getest op hiv, hepatitis en een mogelijke zwangerschap. Daarnaast biedt het centrum psychosociale begeleiding en ondersteuning bij het doen van aangifte. Fatuma helpt vrouwen en meisjes om de juiste zorg en begeleiding te krijgen.
Sinds de opening van het centrum melden twee keer zoveel vrouwen en meisjes seksueel en gendergerelateerd geweld. Volgens Fatuma komt dat doordat meer vrouwen en meisjes de weg naar hulp weten te vinden en zich veilig genoeg voelen om hun ervaringen te delen.
Mensen durven bij ons hun verhaal te doen.
Ze stonden er helemaal alleen voor
Fatuma werkt in een regio die zwaar getroffen is door geweld. Tussen 2020 en 2022 woedde in Noord-Ethiopië een hevige burgeroorlog, die ook Afar trof. Gezondheidscentra werden verwoest of raakten onbereikbaar. En juist terwijl de zorg wegviel, nam het geweld tegen vrouwen en meisjes toe.
'Slachtoffers konden nergens naartoe,' zegt Fatuma. 'Ze stonden er helemaal alleen voor.' Amref Health Africa hielp samen met lokale zorgpartners het One-Stop Centre mogelijk maken: een plek waar die deur wél openstaat. Hier zorgt Fatuma ervoor dat vrouwen en meisjes de juiste lichamelijke, mentale én juridische steun krijgen. Ze kunnen er medische zorg krijgen en worden getest op onder andere hiv, hepatitis en een mogelijke ongewenste zwangerschap. Ook krijgen zij psychosociale begeleiding en ondersteuning wanneer ze aangifte willen doen.
Sinds het centrum bestaat, is het aantal meldingen van seksueel en gendergerelateerd geweld verdubbeld. Volgens Fatuma niet omdat er ineens meer geweld plaatsvindt, maar omdat vrouwen en meisjes eindelijk een plek hebben waar ze durven te vertellen wat hun is aangedaan. 'Mensen durven bij ons hun verhaal te doen.'
De zorg stopt niet bij de deur van het centrum
Toch blijft het moeilijk om iedereen te bereiken die hulp nodig heeft. Het One-Stop Centre in Dubti is vooralsnog het enige traumacentrum in de regio. De afstanden zijn groot, er zijn te weinig maatschappelijk werkers en een gespecialiseerde traumatherapeut ontbreekt. Daardoor is passende ondersteuning niet voor alle vrouwen en meisjes binnen handbereik.
Fatuma bezoekt daarom ook dorpen in de omgeving. Ze geeft voorlichting over seksuele gezondheid en rechten, maakt seksueel geweld bespreekbaar en vertelt waar slachtoffers hulp kunnen krijgen. Zo probeert ze ook vrouwen en meisjes te bereiken die de weg naar het centrum nog niet hebben gevonden.
Haar werk is soms zwaar, maar Fatuma ziet ook wat goede begeleiding kan betekenen.
'Wat mij blij maakt, is dat ik mensen kan helpen. Door mijn werk krijgen mensen gerechtigheid. Een vrouw die weer lacht, een meisje dat weer naar school durft. Dát is waarom ik dit werk doe.'
Fatuma's werk laat zien dat goede zorg na seksueel geweld verder gaat dan medische behandeling. Slachtoffers hebben iemand nodig die luistert, vertrouwen biedt en hen helpt de juiste ondersteuning te vinden. Om meer vrouwen en meisjes te bereiken, zijn voldoende goed opgeleide zorgverleners nodig.
Goede zorg begint met goed opgeleide zorgverleners.
Overal ter wereld.
De spiegel van psychiater Christiaan Vinkers
Behandelend psychiater en hoogleraar Christiaan Vinkers deelt de basishouding met Fatuma: 'We bieden in de spreekkamer allereerst veiligheid en vertrouwen. We zijn beschikbaar en nieuwsgierig, zonder dat iemand meteen zijn hele verhaal hoeft te vertellen. Van daaruit begint goede zorg.'
Waarom hulp zo hard nodig is
Afar draagt nog altijd de gevolgen van jaren van geweld en instabiliteit. Tussen 2020 en 2022 woedde in Noord-Ethiopië een hevige burgeroorlog, die ook deze regio trof. Gezondheidscentra werden verwoest of raakten onbereikbaar. Tegelijkertijd nam het geweld tegen vrouwen en meisjes toe. 'Slachtoffers konden nergens naartoe,' vertelt Fatuma. 'Ze stonden er helemaal alleen voor.'
Ook buiten oorlogstijd zijn meisjes in Afar kwetsbaar. Meisjesbesnijdenis, kindhuwelijken en seksueel geweld komen nog altijd voor. En hulp zoeken is moeilijk als schaamte, angst of stigma je het zwijgen opleggen.
Dat een veilige plek verschil maakt, ziet Fatuma iedere dag. Sinds het One-Stop Centre in Dubti bestaat, is het aantal gemelde gevallen van seksueel en gendergerelateerd geweld verdubbeld. Volgens Fatuma omdat vrouwen en meisjes nu weten dat er ergens een deur voor hen openstaat.
Hoe Amref helpt
Amref hielp samen met lokale zorgpartners het One-Stop Centre in Dubti mogelijk maken. Het is meer dan een behandelplek: het is een toevluchtsoord. Medische zorg, psychosociale begeleiding en juridische ondersteuning komen er samen. Er is een speelkamer voor kinderen, een rustruimte en medische zorg voor onder andere hiv, hepatitis en andere gevolgen van seksueel geweld.
Maar de nood is groter dan één centrum aankan. Het is vooralsnog het enige in de regio. Er zijn dringend meer maatschappelijk werkers nodig om afgelegen dorpen te bereiken en er ontbreekt een professionele traumatherapeut.
Daarom gaat de hulp ook de dorpen in. Maatschappelijk werkers zoals Fatuma geven voorlichting, maken geweld bespreekbaar en vertellen vrouwen en meisjes waar zij terechtkunnen. Want een meisje dat eindelijk durft te vertellen wat haar is aangedaan, moet niet vervolgens ontdekken dat er niemand is om haar op te vangen.
Help meer maatschappelijk werkers zoals Fatuma opleiden
Na geweld kan de juiste hulp het verschil maken. Iemand die luistert, veiligheid biedt en weet welke zorg een vrouw of meisje nodig heeft. Met jouw bijdrage help je Amref meer maatschappelijk werkers zoals Fatuma op te leiden, zodat meer vrouwen en meisjes een deskundige hulpverlener naast zich hebben wanneer ze die het hardst nodig hebben.
Help meer maatschappelijk werkers opleiden in Afrika:
Contact
Heb je zelf een idee voor fondsenwerving? Of voor een andere activiteit in het kader van Amref en gezondheid in Afrika? Dan is het netwerk van VvAA een goed beginpunt.
- amref@vvaa.nl
Meer lezen?
De spiegel van psychiater Christiaan Vinkers
Psychiater en hoogleraar Christiaan Vinkers heeft bewondering voor maatschappelijk werker Fatuma in Ethiopië.
Tien bevallingen, één verloskundige
'Direct doorrennen naar het volgende bed'
De spiegel van Myrte de Geus
Verloskundige Myrte de Geus voelt verwantschap met én bewondering voor vakgenoot Patricia Moonde uit Zambia.
Spreekuur onder de boom
'In het regenseizoen is er geen zorg'