Na je diploma begint een nieuwe fase: welke keuzes passen bij jou?

Afstuderen is een moment waar je jarenlang naartoe werkt. Eindelijk kun je je kennis in de praktijk brengen, patiënten helpen en ontdekken hoe je je loopbaan wilt vormgeven. Tegelijkertijd moet je ineens over allerlei praktische zaken nadenken. Je arbeidscontract en salaris, belastingen, verzekeringen, pensioen, je BIG-registratie en misschien de keuze tussen loondienst en zelfstandig werken. En keuzes over werk staan niet los van plannen voor bijvoorbeeld een woning, gezin of eigen praktijk.

VvAA biedt jonge zorgprofessionals daarom een persoonlijk carrièregesprek. Warsha Balradj (34) is een van de startersadviseurs die deze gesprekken voert. Onder anderen huisartsen, tandartsen en mondhygiënisten kloppen bij haar aan met vragen over hun eerste stappen op de arbeidsmarkt.

Wat haar opvalt? Niet iedere starter heeft dezelfde vragen en er bestaat dus geen standaardroute. 'Het is een doelgroep die aan het begin staat en heel enthousiast is. Het is mooi om met hen in gesprek te gaan en te horen hoe zij hun loopbaan willen vormgeven.'

Eerst kijken naar de persoon achter de starter

In haar gesprekken merkt Warsha dat veel starters vooral aan het werk willen, ervaring willen opdoen en ontdekken welke manier van werken bij hen past. Daarom begint ze haar gesprekken niet met een standaardadvies, maar met het verkennen van iemands persoonlijke situatie. Waar sta je nu? Wordt het loondienst, zzp of misschien een combinatie? Welke financiële keuzes spelen er? En welke privéplannen kunnen daarop van invloed zijn?

Een checklist zorgt ervoor dat belangrijke onderwerpen aan bod komen, maar bepaalt niet automatisch de inhoud van het gesprek. De ene starter wil flexibel op verschillende plekken werken, een ander juist in één vaste praktijk. De één is al bezig met een eerste woning, terwijl pensioen of een eigen praktijk voor een ander nog ver weg voelt. Voor Warsha gaat het er vooral om welke keuzes op dat moment relevant zijn en waar iemand later nog over kan nadenken.

Loondienst of zzp: meer dan een financiële keuze

Zelfstandig werken komt regelmatig ter sprake. Volgens Warsha spreekt de vrijheid van het zzp-schap sommige starters aan. Zelf bepalen waar je werkt, verschillende praktijken leren kennen en meer invloed hebben op je agenda kunnen aantrekkelijke kanten zijn.

Maar zelfstandig werken betekent ook dat je meer zelf moet organiseren. Warsha wijst bijvoorbeeld op administratie, verzekeringen en het bijhouden van vakkennis en aanvullende kwalificaties. Ook merkt ze dat er vragen leven over de Wet DBA en schijnzelfstandigheid. Toch begint het volgens haar met een fundamentelere vraag: past deze manier van werken eigenlijk bij jou?

Zo sprak ze een jonge zorgprofessional die merkte dat steeds wisselen van werkplek haar veel energie kostte. Een vaste werkplek bleek beter te passen bij haar. Voor een ander kan juist die afwisseling aantrekkelijk zijn. Het gaat volgens Warsha daarom niet alleen om de voordelen van een bepaalde werkvorm, maar vooral om de vraag welke manier van werken bij jou past.

Sommige keuzes voelen nog ver weg

Pensioen of arbeidsongeschiktheid kunnen aan het begin van je carrière iets voor later lijken, terwijl een eerste salaris, contract of woning veel concreter voelt. Warsha merkt bijvoorbeeld dat arbeidsongeschiktheid voor sommige starters nog ver weg voelt. En wie spaart voor een eerste huis kan zich afvragen of geld voor een arbeidsongeschiktheidsverzekering niet beter naar de spaarrekening kan.

Balradj probeert zo’n afweging in perspectief te plaatsen. Wie als zelfstandige door ziekte of een ongeval niet kan werken, heeft geen werkgever die automatisch het salaris blijft doorbetalen. 'Als je jong bent, denk je er niet altijd over na. Maar er kan altijd wat gebeuren.'

Ook bij het aanvragen van een particuliere arbeidsongeschiktheidsverzekering kan medische acceptatie een rol spelen. Bestaande of eerdere gezondheidsklachten kunnen gevolgen hebben voor de acceptatie of voorwaarden. Het doel is volgens Warsha niet om iemand naar één oplossing te sturen. ‘We willen vooral inzichtelijk maken welke risico's en consequenties bij een keuze horen, zodat iemand zelf een afweging kan maken.’

Carrièrekeuzes staan niet los van je leven

Ook wat er privé speelt kan bepalen wat op dit moment belangrijk voor je is. Een starter zonder veel vaste verplichtingen kan anders naar vrijheid en financiële zekerheid kijken dan iemand die een huis wil kopen of nadenkt over een gezin. Voor iemand die zelfstandig werkt en een kinderwens heeft, kunnen weer andere vragen ontstaan. Wat gebeurt er met je inkomen als je tijdelijk minder of niet werkt? Welke voorzieningen zijn er en wat moet je zelf organiseren? En hoeveel financiële ruimte wil je hebben?

Dezelfde carrièrekeuze kan daardoor voor twee starters anders uitpakken. ‘Daarom kijken we niet alleen naar het eerstvolgende contract, maar naar het bredere plaatje.’

Niet alles hoeft vandaag

Contracten, administratie, verzekeringen, pensioen, regelgeving en toekomstplannen: aan het begin kan het voelen alsof je overal tegelijk over moet nadenken. Warsha probeert daar volgorde in aan te brengen. Wat vraagt nu aandacht? Waar moet je alvast over nadenken? En welke beslissing kan nog wachten? De checklist uit het carrièregesprek gaat daarom na afloop mee, en starters kunnen opnieuw contact opnemen als hun situatie verandert.

Wanneer voor Warsha de begeleiding geslaagd is? ‘Als ze snappen wat er gezegd is, dat is het belangrijkste. Een goede carrièrestart betekent niet dat je alles voor de komende tien jaar al hebt uitgestippeld. Wel dat je weet welke keuzes er voor je liggen en genoeg overzicht hebt om te bepalen wat bij jou past, nu én later.’