'Zorgbestuurders moeten ook durven besluiten wat niet meer kan'

ICT, AI, personeel, financiering en regionale samenwerking: alles komt samen aan de bestuurstafel. ‘Bestuurders zijn voortdurend bezig met de vraag: als ik over een paar jaar terugkijk, heb ik dan wel de juiste keuzes gemaakt?’

Tegelijkertijd zijn personeel en financiële middelen beperkt en neemt de zorgvraag toe. Dat vraagt volgens Verwijmeren om duidelijke keuzes. Ook als die ongemakkelijk zijn. ‘Maar niets kiezen is óók een keuze.’

Niet alles kan blijven zoals het was

Een belangrijke vraag is welke zorg Nederland in de toekomst nog op dezelfde manier kan blijven organiseren. Verwijmeren: ‘Zorg kunnen we niet altijd meer blijven geven zoals we het hebben gedaan, want daar zijn de omstandigheden niet naar.’

Daarbij gaat het niet alleen om bedrijfsvoering binnen afzonderlijke organisaties. Ook de inrichting van het zorglandschap komt ter discussie te staan. ‘Durven we de ethische keuzes te maken om het zorglandschap anders te verdelen? Durven we toe te geven dat we veel ziekenhuizen hebben en dat er ook best wat mogen sluiten?’

Zulke onderwerpen maken besturen ingewikkeld. De consequenties van een besluit zijn groot en raken patiënten, medewerkers en andere organisaties. Tegelijkertijd kunnen bestuurders niet ieder vraagstuk blijven oplossen door iets nieuws toe te voegen. ‘Die moeilijke gesprekken moeten we niet uit de weg gaan.’

Nieuwe technologie speelt daarin eveneens een rol. AI kan bijvoorbeeld werkzaamheden ondersteunen en processen efficiënter maken, maar roept ook vragen op over verantwoordelijkheid, privacy, kwaliteit en investeringen. ‘Je moet eigenlijk een vakidioot zijn’, zegt Verwijmeren over de hoeveelheid kennis die tegenwoordig van bestuurders wordt gevraagd. Omdat het onmogelijk is om op elk terrein specialist te zijn, wordt het steeds belangrijker om de juiste expertise om je heen te organiseren.

Van eigen eiland naar gezamenlijk belang

Veel vraagstukken kunnen bovendien niet meer door één zorgorganisatie worden opgelost. Personeelstekorten, toegankelijkheid van zorg en de ondersteuning van mensen thuis houden zich niet aan organisatie- of financieringsgrenzen. ‘We moeten domeinoverstijgend denken. Niet alleen vanuit de Zorgverzekeringswet, de Wlz of de Wmo, maar kijken hoe we dat aan elkaar kunnen koppelen.’

Dat betekent dat organisaties soms verder moeten kijken dan het directe eigenbelang. Een oplossing kan voor de hele regio verstandig zijn, terwijl een individuele organisatie er op korte termijn weinig voordeel van heeft. Toch is die samenwerking volgens Verwijmeren noodzakelijk om de zorg toegankelijk te houden.

Ook ontwikkelingen buiten de formele zorg spelen daarbij een rol. De druk op mantelzorgers, de beschikbaarheid van personeel en de vraag welke ondersteuning mensen thuis kunnen krijgen, hangen allemaal met elkaar samen.

Eerst luisteren, dan pas met een oplossing komen

Voor VvAA ligt daar volgens Verwijmeren een duidelijke opdracht. Niet beginnen bij een product of dienstverlening, maar bij de vraag wat zorgorganisaties werkelijk nodig hebben. ‘Waar lig jij ’s nachts wakker van? Wat zijn de problemen waar jij tegenaan loopt?’

Die gesprekken moeten inzicht geven in de vraagstukken die bij bestuurders daadwerkelijk bovenaan de agenda staan. Pas daarna kan worden gekeken welke rol VvAA daarin kan spelen. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar is het volgens Verwijmeren niet altijd. Organisaties zijn al snel geneigd te redeneren vanuit hun bestaande aanbod, terwijl complexe bestuurlijke problemen vaak niet in één product of dienst te vangen zijn.

Daarom wil ze dat VvAA breder kijkt: welke kennis is er al, welke expertise kan worden verbonden en waar kan de vereniging partijen bij elkaar brengen?

Van zorgprofessional naar zorgorganisatie

VvAA is van oudsher sterk verbonden met individuele zorgprofessionals. Verwijmeren wil daarnaast dat zorgorganisaties zich nadrukkelijker aangesproken en ondersteund voelen. ‘VvAA is altijd sterk gericht geweest op de individuele zorgprofessional. Ik wil dat zorgorganisaties zich net zo goed herkennen.’

Dat vraagt niet alleen om andere dienstverlening, maar ook om een andere manier van kijken naar wat organisaties nodig hebben.

Daarmee komt Verwijmeren uiteindelijk terug bij dezelfde vraag die ook zorgbestuurders zichzelf steeds vaker moeten stellen: niet alleen wat er nog méér moet gebeuren, maar ook waar keuzes noodzakelijk zijn. Wat moet je blijven doen, wat moet anders en waar moet je mee stoppen?