Veel verzuim is al zichtbaar vóór de ziekmelding

Langdurig verzuim neemt toe

Het verzuim in de zorg blijft hardnekkig hoog. Vooral langdurige uitval vormt een groeiende uitdaging voor zorgorganisaties en huisartspraktijken. Wanneer medewerkers voor langere tijd uitvallen, heeft dat gevolgen voor de continuïteit van zorg én voor collega's die het werk moeten opvangen.

Volgens Michel Fortman, specialist verzuim en inkomen bij VvAA, speelt mentale belasting daarbij een belangrijke rol. Werkdruk, zorgtaken thuis, mantelzorg en andere verantwoordelijkheden kunnen zich opstapelen. Daardoor ontstaat vaak een situatie waarin medewerkers steeds meer moeite krijgen om alle ballen in de lucht te houden.

De vicieuze cirkel van verzuim

Als medewerkers uitvallen, komt het werk terecht bij collega's die wel aanwezig zijn. In een krappe arbeidsmarkt is vervanging niet altijd beschikbaar. Daardoor neemt de werkdruk verder toe, wat weer kan leiden tot nieuwe uitval.

'Je moet je niet alleen richten op de mensen die al zijn uitgevallen, maar juist op de mensen die risico lopen om uit te vallen', zegt Fortman. 'Veel problemen bouwen zich over langere tijd op. Door eerder in te grijpen, kun je veel voorkomen.'

Overbelasting kondigt zich vaak eerder aan

Juist daar ligt een belangrijke rol voor praktijkmanagers en leidinggevenden. Fortman adviseert om alert te zijn op veranderingen in gedrag, energie of belastbaarheid. Niet door direct medische conclusies te trekken, maar door in gesprek te gaan en belangstelling te tonen voor wat er speelt.

Veel signalen van overbelasting zijn zichtbaar voordat iemand zich ziekmeldt. Toch worden ze in de dagelijkse hectiek vaak pas opgemerkt wanneer de uitval al een feit is.

Preventie vraagt aandacht én draagvlak

Verzuimpreventie bestaat niet uit één oplossing. Het vraagt om aandacht voor de mensen in de organisatie. Praktijkmanagers signaleren vaak als eerste dat medewerkers onder druk staan. Om daar ook daadwerkelijk iets mee te kunnen doen, zijn draagvlak en mandaat vanuit de praktijkhouder essentieel.

'Het is een samenspel', aldus Fortman. 'Een praktijkmanager moet de ruimte krijgen om preventieve maatregelen voor te stellen en in te zetten.'

Dat kan variëren van het bespreekbaar maken van werkdruk tot het organiseren van ondersteuning, coaching of workshops rondom specifieke thema's die binnen een team spelen.

Een gezonde praktijkcultuur begint bij aandacht

Volgens Fortman is het belangrijk dat praktijkhouders en praktijkmanagers hun medewerkers goed kennen. Regelmatig het gesprek aangaan en inzicht krijgen in wat er leeft binnen het team helpt om risico's eerder te signaleren.

Daarnaast speelt de cultuur binnen een praktijk een belangrijke rol. Medewerkers moeten zich veilig voelen om zorgen of knelpunten bespreekbaar te maken. Wanneer mensen voldoende ruimte ervaren voor eigen regie en autonomie, draagt dat bij aan hun duurzame inzetbaarheid.

Kijk naar wat iemand nog wél kan

Als een medewerker toch uitvalt, is het belangrijk om de verbinding met het werk te behouden. 'Uitval betekent niet automatisch dat iemand niets meer kan', zegt Fortman. 'Kijk samen naar wat nog wel mogelijk is.'

Door medewerkers betrokken te houden bij het werk en de organisatie blijft niet alleen de band met de werkgever behouden, maar ook de sociale verbinding met collega's. Dat kan bijdragen aan herstel en een succesvolle terugkeer.

Verzuim voorkomen begint vandaag

Veel verzuim begint niet op de dag van de ziekmelding. Juist daarom maakt vroegsignalering vaak het verschil tussen uitval voorkomen en achteraf moeten herstellen.

Door aandacht te hebben voor signalen van overbelasting, regelmatig het gesprek aan te gaan en ruimte te maken voor preventie, kunnen praktijkhouders en praktijkmanagers veel betekenen voor de duurzame inzetbaarheid van hun medewerkers.