'Samenwerking in Zeeland is een keuze en een kracht’

De huisartsenconnectie is een RHO die huisartsenpraktijken ondersteunt bij onder meer ketenzorg, chronische zorg en praktijkvoering. In Zeeland is die rol de afgelopen jaren steeds scherper geworden. ‘We hebben door middel van ons programma, ondersteund door de commissie de afgelopen 3 à 4 jaar vol ingezet op continuïteit van huisartsenzorg,’ zegt Annemarie. ‘Je ziet nu dat dit wordt omarmd en terugkomt in de missie en visie van onze organisatie. Het besef is er dat een RHO er in Zeeland vooral is om huisartsenteams te ondersteunen en overeind te houden.’

Die focus is niet toevallig. In Zeeland is al vroeg geanticipeerd op de krapte op de arbeidsmarkt. Daardoor zijn de tekorten in de huisartsenzorg momenteel minder acuut dan in sommige andere regio’s. Door regionaal op te leiden, samen te werken en vooruit te kijken, is tijdig bijgestuurd. Tegelijkertijd ligt de dichtstbijzijnde academische omgeving verder weg. ‘Dat betekent dat we extra aandacht hebben voor het binden van mensen die bewust voor deze regio kiezen,’ aldus Annemarie.

Van solo naar samen

Waar het klassieke beeld van de solistisch werkende huisarts lang dominant was, ziet Annemarie dat dit snel verandert. ‘Tijdens een terugkomdag met AIOS vroeg iemand wie nog een solopraktijk ambieert. Niemand stak zijn hand op.’ De behoefte aan samenwerking groeit, zeker bij jongere generaties.

De huisartsenconnectie speelt daar actief op in. Via scenariobijeenkomsten wordt verkend hoe praktijken kunnen samenwerken of samengaan, zodat zij minder kwetsbaar worden. ‘Je staat niet meer alleen in je praktijk. Door samen te organiseren kun je elkaar opvangen wanneer het spannend wordt.’

Voorlopen door noodzaak

Die beweging is in Zeeland eerder ingezet dan in veel andere regio’s. ‘6 jaar geleden hebben we al in kaart gebracht wat er nodig was, wie wanneer met pensioen zou gaan en wat dat zou betekenen voor de regio,’ vertelt Annemarie. In eerste instantie werd vooral gekeken naar uren en aantallen. Inmiddels is het perspectief breder. ‘Het vak is veranderd. Er is meer taakdifferentiatie en we zetten bijvoorbeeld in op verpleegkundig specialisten. Daar hebben we veel ervaring mee opgebouwd.’

Andere regio’s kijken dan ook regelmatig mee. ‘Niet omdat wij het wiel hebben uitgevonden, maar omdat we laten zien wat werkt en we dat ook graag delen.’

Zichtbaar en persoonlijk

Een belangrijk onderdeel daarvan is het programma Huisartsen in Zeeland. Daarmee wordt bewust positieve aandacht gevraagd voor het vak en voor werken in de regio. ‘Maar achter die etalage moet de winkel wel kloppen,’ zegt Annemarie. ‘Dat vraagt om persoonlijke aandacht. Geen standaard verhaal of financiële lokkertjes, maar kijken of iemand hier écht wil zijn.’

Dat persoonlijke karakter zie je ook terug in de begeleiding van nieuwe huisartsen. ‘Het is maatwerk. Een warme overdracht en korte lijnen, zorgen dat iemand zich gezien voelt.’

Tijdens de recente AIOS-dag bleek hoe belangrijk dat is. ‘Een van de artsen zei: “Ik heb het gevoel dat we het hier met elkaar doen.’ Dat is het mooiste compliment dat je kunt krijgen.’

Ondersteuning die verder gaat dan papier

De ondersteuning van De huisartsenconnectie gaat verder dan beleid. Er wordt geholpen bij crisissituaties, praktijkoverdrachten en samenwerkingsvraagstukken. Annemarie vertelt over twee huisartsen die wilden samengaan. ‘We hebben hen begeleid bij het kiezen van een praktijk, de leergang praktijkhouderschap aangeboden en ondersteuning geregeld op het gebied van praktijkmanagement en POH GGZ.’

Daarbij wordt ook nadrukkelijk gekeken naar de persoonlijke kant. ‘Soms twijfelt iemand: wil ik wel praktijkhouder worden in deze omgeving? Dan schakelen we de commissie continuïteit huisartsenzorg in, met ervaren huisartsen die daarover meedenken. Het gaat om het hele plaatje.’

Autonomie en vertrouwen

Toch schuurt het soms. De autonomie van huisartsen is groot en het wantrouwen richting regionale organisaties is niet helemaal verdwenen. ‘Dat beeld van controle en vinkjes kleeft er in sommige gevallen nog aan,’ erkent Annemarie. ‘Dan is het aan ons om te laten zien wat de meerwaarde is.’

Een belangrijke partner daarbij is de zorgverzekeraar. ‘Zonder hen hadden we het programma continuïteit niet kunnen draaien. Niet alleen vanwege de financiering, maar vooral omdat zij meedenken en meeschakelen.’ Dat betekent niet dat er altijd overeenstemming is. ‘Samenwerken betekent ook dat je soms water bij de wijn doet.’

Leren hoe het systeem werkt

Om het begrip te vergroten, begint de leergang praktijkhouderschap met uitleg over het zorgstelsel. ‘Wie is waarvoor verantwoordelijk? Wat ligt bij de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), wat bij de zorgverzekeraar?’ Zelfs ervaren praktijkhouders blijken daar nieuwe inzichten op te doen. ‘Dan zie je dat autonomie en samenwerken best samen kunnen gaan, als je maar samen je doelen bepaalt.’

Durven en doen

De meeste energie haalt Annemarie uit huisartsen die durven. ‘Die hun hoofd boven het maaiveld uitsteken, vernieuwen en toch verbonden blijven met de regio.’ Volgens haar moet een RHO bedrijfskundiger durven kijken, zonder op de stoel van de huisarts te gaan zitten. ‘Wij moeten zorgen dat teams hun werk goed kunnen doen. En zorgen er zo samen voor dat de (huisartsen)zorg toegankelijk is.’

Tot slot heeft ze een duidelijke boodschap: ‘Niet iedereen hoeft praktijkhouder te worden. Maar wie erover nadenkt, weet dat je er niet alleen voor staat.’