<p>Een van de meest zichtbare ontwikkelingen is de verdere verschuiving van zorg naar de huisartsenpraktijk. ‘Steeds meer chronische zorg wordt door de huisartsgeneeskunde opgepakt,’ zegt Bont. Diabeteszorg, COPD en cardiovasculaire zorg zijn al langer onderdeel van het huisartsendomein, maar die beweging zet door. ‘Dat is geen nieuwe trend, maar hij wordt wel steeds intensiever.’</p>
<p>Wat ook verandert, is de manier waarop die zorg wordt aangeboden. ‘We kijken steeds meer of we zorg geïntegreerd kunnen organiseren,’ legt ze uit. ‘In plaats van dat een patiënt voor elke aandoening apart langskomt, proberen we dat meer samen te brengen.’ Dat vraagt om andere processen, maar levert voor patiënten ook overzicht en rust op.</p>
<h2>Tekorten vragen om andere keuzes</h2>
<p>Die ontwikkeling speelt zich af tegen een stevige achtergrond: een groeiende zorgvraag en aanhoudende tekorten aan huisartsen en doktersassistenten. ‘Het gaat niet alleen om minder huisartsen,’ benadrukt Bont. ‘De zorgvraag neemt ook toe.’ De vraag is dus niet alleen hoe je nieuwe collega’s aantrekt, maar ook hoe je met dezelfde mensen meer kunt betekenen.</p>
<p>Digitalisering wordt daarbij vaak genoemd als oplossing, maar Bont plaatst daar meteen een kanttekening bij. ‘Je moet heel goed kijken waar digitale zorg echt helpt en waar het juist de kloof vergroot.’ Vooral kwetsbare patiënten hebben minder vanzelfsprekend toegang tot digitale middelen. ‘Daar moet je alert op blijven.’</p>
<h2>Opleiden voor een ander vak</h2>
<p>De huisartsopleiding beweegt mee met die veranderingen. Innovatie, praktijkmanagement en organisatie van zorg krijgen een steeds grotere plek. ‘Er wordt veel aandacht besteed aan praktijkmanagement en er is landelijk onderwijs op het gebied van zorginnovatie,’ zegt Bont. Praktijkmanagement is ondergebracht bij de zogenoemde profklas:. ‘Daar leren AIOS hoe je leiding geeft aan een team, hoe je een jaarplan maakt en hoe je aan kwaliteitsverbetering werkt.’ Het enthousiasme onder jonge huisartsen is groot. ‘Ze zien hoe relevant dit is voor hun toekomst.’</p>

Jettie Bont

<h2>Praktijkhouderschap leeft wel degelijk</h2>
<p>Het beeld dat jonge huisartsen het praktijkhouderschap mijden, herkent Bont niet. ‘Uit recente cijfers van de LOVAH blijkt juist dat het merendeel zich uiteindelijk langdurig aan een praktijk wil verbinden.’ Vaak willen jonge artsen eerst waarnemen en ervaring opdoen, maar daarna volgt toch de wens om ergens echt te landen.&nbsp;</p>
<p>Langdurig verbinden kan vanuit een loondienst constructie of als praktijkhouder waarbij je eigenaar van de praktijk bent. ‘Dat laatste vraagt om ondernemerschap en dat vraagt weer om begeleiding,’ zegt Bont. ‘En vooral timing.’ Niet alles hoeft tijdens de opleiding te worden geleerd. ‘Just-in-time learning is essentieel. Als je nog geen verantwoordelijkheid draagt, beklijft onderwijs over praktijkhouderschap minder.’ Veel leer je pas echt als je er middenin zit.&nbsp;</p>
<h2>Continuïteit in een parttime werkelijkheid&nbsp;</h2>
<p>Parttime werken is inmiddels een gegeven in de huisartsenzorg. Dat hoeft de continuïteit niet in de weg te staan, benadrukt Bont. ‘Je kunt dat heel goed organiseren.’ Door te werken met vaste duo’s en teams rondom een patiëntenpopulatie blijft de zorg herkenbaar en persoonlijk.&nbsp;</p>
<p>Binnen de afdeling huisartsgeneeskunde van het Amsterdam UMC is daar onderzoek naar gedaan, onder meer via een toolbox voor continuïteit van zorg. ‘Het gaat om heldere afspraken, goede overdracht en slimme inrichting van het huisartsinformatiesysteem.’ Zo blijft de patiënt weten bij wie hij terechtkan, ook als artsen niet fulltime aanwezig zijn.&nbsp;</p>
<h2>De regio als leeromgeving&nbsp;</h2>
<p>Regionale huisartsorganisaties spelen volgens Bont een steeds belangrijkere rol. Niet alleen in de organisatie van zorg, maar ook in opleiding en begeleiding. ‘Ze kunnen helpen bij stageplekken, bij het creëren van basisartsfuncties en bij praktijkopvolging.’&nbsp; Ze ziet ook kansen in het tijdelijk overnemen van praktijken zonder winstoogmerk. ‘Zo kun je jonge huisartsen de ruimte geven om in te groeien, zonder dat commerciële partijen het overnemen.’ Mentorschap kan daarbij helpen. ‘Onzekerheden bespreek je makkelijker met iemand die het pad al gelopen heeft.’&nbsp;</p>

<h2>Leren van data, niet afgerekend worden</h2>
<p>Een ander belangrijk thema is het gebruik van data. Binnen academische werkplaatsen worden praktijkgegevens gespiegeld, niet om te beoordelen, maar om te leren. ‘Je ziet grote verschillen tussen praktijken in bijvoorbeeld verwijsgedrag of diagnostiek.’ Soms zijn die verschillen verklaarbaar, soms niet.</p>
<p>‘Door die data naast elkaar te leggen en het gesprek te voeren, leren huisartsen van elkaar,’ zegt Bont. ‘Het is geen vingertje, geen afrekening. Het spreekt juist de intrinsieke motivatie aan om een betere dokter te zijn.’</p>
<h2>Met één voet in de praktijk</h2>
<p>Als hoogleraar én huisarts ziet Bont dagelijks hoe beleid en praktijk elkaar raken. ‘Door één dag per week zelf spreekuur te doen, zie ik wat er nodig is.’ Die ervaring voedt haar bestuurlijke werk. ‘Het houdt me dicht bij de werkvloer.’</p>
<p>Dat bestuurlijke werk doet ze bewust. ‘Je kunt mopperen over hoe het gaat, maar hier kan ik bijdragen aan verandering.’ Die houding had ze al vroeg. ‘Ik zat tijdens mijn opleiding al in het LOVAH-bestuur. Dat past bij me.’</p>
<h2>Betekenisvol werk, ook in de toekomst</h2>
<p>Als ze vooruitkijkt, is Bont optimistisch. ‘Over tien jaar zullen huisartsen nog steeds zeggen dat dit betekenisvol werk is.’ De schaal zal veranderen, teams worden groter, maar de essentie blijft. ‘Je staat dichtbij mensen, gezinnen, levens.’ Voor twijfelende studenten heeft ze dan ook een helder advies. ‘Dit is het vak waarin je echt kunt dokteren.’ Ze lacht. ‘Ik zeg het misschien wat flauw, maar voor mij is er maar één écht doktersvak. En dat is de huisartsgeneeskunde.’</p>

<p>Jettie was ook te gast in de podcast. Hoe zorgen regionale huisartsenorganisaties, andere organisaties en zorgverleners samen voor goede zorg in de regio: nu én in de toekomst? Een podcast vol inspiratie en ervaringen over thema's als digitalisering, continuïteit en verzuim. </p>

Podcast

Samenwerken

Regionale samenwerking

De huisartsenzorg verandert snel. Tegelijkertijd blijft de kern van het vak verrassend stabiel.

'Huisarts blijft het vak waarin je écht dokter bent'

<p><strong>De huisartsenzorg verandert snel. Chronische zorg verschuift steeds verder naar de eerste lijn, teams worden groter en digitalisering rukt op. Tegelijkertijd blijft de kern van het vak verrassend stabiel. Volgens Jettie Bont, hogleraar huisartsengeneeskunde aan het Amsterdam UMC en praktiserend huisarts, ligt de uitdaging niet in het opnieuw uitvinden van het vak, maar in het slimmer organiseren ervan.</strong></p>

Jettie Bont: ‘De huisarts blijft het vak waarin je écht dokter bent’ 

<p>De huisartsenconnectie is een RHO die huisartsenpraktijken ondersteunt bij onder meer ketenzorg, chronische zorg en praktijkvoering. In Zeeland is die rol de afgelopen jaren steeds scherper geworden. ‘We hebben door middel van ons programma, ondersteund door de commissie de afgelopen 3 à 4 jaar vol ingezet op continuïteit van huisartsenzorg,’ zegt Annemarie. ‘Je ziet nu dat dit wordt omarmd en terugkomt in de missie en visie van onze organisatie. Het besef is er dat een RHO er in Zeeland vooral is om huisartsenteams te ondersteunen en overeind te houden.’</p>
<p>Die focus is niet toevallig. In Zeeland is al vroeg geanticipeerd op de krapte op de arbeidsmarkt. Daardoor zijn de tekorten in de huisartsenzorg momenteel minder acuut dan in sommige andere regio’s. Door regionaal op te leiden, samen te werken en vooruit te kijken, is tijdig bijgestuurd. Tegelijkertijd ligt de dichtstbijzijnde academische omgeving verder weg. ‘Dat betekent dat we extra aandacht hebben voor het binden van mensen die bewust voor deze regio kiezen,’ aldus Annemarie.</p>
<h2>Van solo naar samen</h2>
<p>Waar het klassieke beeld van de solistisch werkende huisarts lang dominant was, ziet Annemarie dat dit snel verandert. ‘Tijdens een terugkomdag met AIOS vroeg iemand wie nog een solopraktijk ambieert. Niemand stak zijn hand op.’ De behoefte aan samenwerking groeit, zeker bij jongere generaties.</p>
<p>De huisartsenconnectie speelt daar actief op in. Via scenariobijeenkomsten wordt verkend hoe praktijken kunnen samenwerken of samengaan, zodat zij minder kwetsbaar worden. ‘Je staat niet meer alleen in je praktijk. Door samen te organiseren kun je elkaar opvangen wanneer het spannend wordt.’</p>
<h2>Voorlopen door noodzaak</h2>
<p>Die beweging is in Zeeland eerder ingezet dan in veel andere regio’s. ‘6 jaar geleden hebben we al in kaart gebracht wat er nodig was, wie wanneer met pensioen zou gaan en wat dat zou betekenen voor de regio,’ vertelt Annemarie. In eerste instantie werd vooral gekeken naar uren en aantallen. Inmiddels is het perspectief breder. ‘Het vak is veranderd. Er is meer taakdifferentiatie en we zetten bijvoorbeeld in op verpleegkundig specialisten. Daar hebben we veel ervaring mee opgebouwd.’</p>
<p>Andere regio’s kijken dan ook regelmatig mee. ‘Niet omdat wij het wiel hebben uitgevonden, maar omdat we laten zien wat werkt en we dat ook graag delen.’</p>

Schermafbeelding 2026 03 12 164755

<h2>Zichtbaar en persoonlijk</h2>
<p>Een belangrijk onderdeel daarvan is het programma Huisartsen in Zeeland. Daarmee wordt bewust positieve aandacht gevraagd voor het vak en voor werken in de regio. ‘Maar achter die etalage moet de winkel wel kloppen,’ zegt Annemarie. ‘Dat vraagt om persoonlijke aandacht. Geen standaard verhaal of financiële lokkertjes, maar kijken of iemand hier écht wil zijn.’</p>
<p>Dat persoonlijke karakter zie je ook terug in de begeleiding van nieuwe huisartsen. ‘Het is maatwerk. Een warme overdracht en korte lijnen, zorgen dat iemand zich gezien voelt.’</p>
<p>Tijdens de recente AIOS-dag bleek hoe belangrijk dat is. ‘Een van de artsen zei: “Ik heb het gevoel dat we het hier met elkaar doen.’ Dat is het mooiste compliment dat je kunt krijgen.’</p>
<h2>Ondersteuning die verder gaat dan papier</h2>
<p>De ondersteuning van De huisartsenconnectie gaat verder dan beleid. Er wordt geholpen bij crisissituaties, praktijkoverdrachten en samenwerkingsvraagstukken. Annemarie vertelt over twee huisartsen die wilden samengaan. ‘We hebben hen begeleid bij het kiezen van een praktijk, de leergang praktijkhouderschap aangeboden en ondersteuning geregeld op het gebied van praktijkmanagement en POH GGZ.’</p>
<p>Daarbij wordt ook nadrukkelijk gekeken naar de persoonlijke kant. ‘Soms twijfelt iemand: wil ik wel praktijkhouder worden in deze omgeving? Dan schakelen we de commissie continuïteit huisartsenzorg in, met ervaren huisartsen die daarover meedenken. Het gaat om het hele plaatje.’</p>

<h2>Autonomie en vertrouwen</h2>
<p>Toch schuurt het soms. De autonomie van huisartsen is groot en het wantrouwen richting regionale organisaties is niet helemaal verdwenen. ‘Dat beeld van controle en vinkjes kleeft er in sommige gevallen nog aan,’ erkent Annemarie. ‘Dan is het aan ons om te laten zien wat de meerwaarde is.’</p>
<p>Een belangrijke partner daarbij is de zorgverzekeraar. ‘Zonder hen hadden we het programma continuïteit niet kunnen draaien. Niet alleen vanwege de financiering, maar vooral omdat zij meedenken en meeschakelen.’ Dat betekent niet dat er altijd overeenstemming is. ‘Samenwerken betekent ook dat je soms water bij de wijn doet.’</p>
<h2>Leren hoe het systeem werkt</h2>
<p>Om het begrip te vergroten, begint de leergang praktijkhouderschap met uitleg over het zorgstelsel. ‘Wie is waarvoor verantwoordelijk? Wat ligt bij de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), wat bij de zorgverzekeraar?’ Zelfs ervaren praktijkhouders blijken daar nieuwe inzichten op te doen. ‘Dan zie je dat autonomie en samenwerken best samen kunnen gaan, als je maar samen je doelen bepaalt.’</p>
<h2>Durven en doen</h2>
<p>De meeste energie haalt Annemarie uit huisartsen die durven. ‘Die hun hoofd boven het maaiveld uitsteken, vernieuwen en toch verbonden blijven met de regio.’ Volgens haar moet een RHO bedrijfskundiger durven kijken, zonder op de stoel van de huisarts te gaan zitten. ‘Wij moeten zorgen dat teams hun werk goed kunnen doen. En zorgen er zo samen voor dat de (huisartsen)zorg toegankelijk is.’</p>
<p>Tot slot heeft ze een duidelijke boodschap: ‘Niet iedereen hoeft praktijkhouder te worden. Maar wie erover nadenkt, weet dat je er niet alleen voor staat.’</p>

<p>Annemarie was ook te gast in de podcast. Hoe zorgen regionale huisartsenorganisaties, andere organisaties en zorgverleners samen voor goede zorg in de regio: nu én in de toekomst? Een podcast vol inspiratie en ervaringen over thema's als digitalisering, continuïteit en verzuim. </p>

Annemarie Noordhoek

In Zeeland is samenwerken geen modewoord, maar een randvoorwaarde.  De afstanden zijn groter, de instroom kleiner en de urgentie voelbaar. 

‘Samenwerking in Zeeland is een keuze en een kracht’ 

In Zeeland is samenwerken geen modewoord, maar een randvoorwaarde. 

<p><strong>In Zeeland is samenwerken geen modewoord, maar een randvoorwaarde. De afstanden zijn groter, de instroom kleiner en de urgentie voelbaar. Volgens Annemarie Noordhoek, programmamanager bij RHO De huisartsenconnectie, vraagt dat om lef, collectiviteit en ondersteuning die daadwerkelijk naast de huisarts staat.</strong></p>

'Samenwerking in Zeeland is een keuze en een kracht’ 

<p>Wat Hans opvalt wanneer hij in huisartspraktijken komt, is het grote zelfoplossend vermogen. “Zorgprofessionals zijn gewend om door te gaan,” zegt hij. “De focus ligt op patiëntenzorg. Alles wat daar omheen komt, personeel, verzuim en organisatie, wordt er vaak bij gedaan.” Dat vraagt veel, zeker van huisarts-praktijkhouders. Hans ziet een duidelijk verschil tussen praktijken met en zonder praktijkmanager. “Een praktijkmanager heeft ruimte om structureel aandacht te geven aan personeel. Die kan signalen oppikken, preventief handelen en tijdens verzuim echt de vinger aan de pols houden. Voor een huisarts is dat veel lastiger. Die heeft simpelweg te veel ballen in de lucht.”</p>
<h2>Psychisch verzuim</h2>
<p>De vragen die Hans de afgelopen jaren steeds vaker krijgt, gaan over psychisch verzuim. In zijn ervaring is dat zelden terug te voeren op 1 oorzaak. ‘In 9 van de 10 gevallen is het een combinatie van werk en privé’, legt hij uit. Werkdruk, agressie aan de balie of telefoon, personeelstekorten en een toenemende zorgvraag spelen een rol. Tegelijkertijd hebben medewerkers thuis vaak ook veel op hun bord. ‘Mantelzorg, jonge kinderen, rouw, een scheiding: alles stapelt zich op. De druk in de zorg neemt alleen maar toe. Dat is een giftige mix.’</p>
<h2>Preventie</h2>
<p>Volgens Hans ligt een belangrijk deel van de oplossing in preventie, maar juist daar wordt nog weinig gebruik van gemaakt. ‘Iedere werkgever heeft via de arbodienst toegang tot een preventief spreekuur’, zegt hij. ‘Medewerkers kunnen zelf contact opnemen met een casemanager of bedrijfsarts, ook als er nog geen sprake is van verzuim. Maar in de praktijk blijkt dat veel werkgevers en medewerkers daar niet mee bekend zijn.</p>
<p>Naast bestaande voorzieningen zet VvAA daarom ook in op aanvullende instrumenten, zoals een psychisch preventieplatform. ‘Het is laagdrempelig, volledig anoniem en gericht op het versterken van mentale veerkracht. Het doel is dat mensen eerder iets doen, voordat klachten zich opstapelen.’</p>
<p>Dat medewerkers die stap vaak niet zetten, heeft volgens Hans meerdere oorzaken. De arbodienst brengt het preventief spreekuur bij aanvang van de samenwerking wel actief onder de aandacht van de werkgever, waarna de bekendheid snel wegzakt. Actieve en herhaalde communicatie ontbreekt vaak. Daarnaast heerst bij medewerkers onzekerheid: mag je de arbodienst wel benaderen als je nog niet ziek bent en wat betekent dat voor je werkgever? ‘Er leeft toch een gevoel dat het consequenties voor de werkrelatie kan hebben’, zegt Hans. Ook is er onduidelijkheid over de rol van de casemanager of bedrijfsarts. In combinatie met de sterke zorgcultuur van doorzetten en zelf oplossen, maakt dat hulp vaak pas wordt gezocht als de klachten al zijn opgelopen.</p>

Hans Herkendaal

<h2>Zelfde patronen</h2>
<p>Wanneer verzuim eenmaal ontstaat, ziet Hans dat werkgevers vaak in dezelfde patronen terechtkomen. ‘Twijfel over een ziekmelding komt regelmatig voor, zeker in de huisartsenzorg’, zegt hij. ‘Het in twijfel trekken van verzuim werkt bijna altijd averechts.’ Ook wordt het contact met de medewerker soms te snel verminderd. ‘Juist door in gesprek te blijven, verlaag je de drempel om terug te keren. Hoe langer het stil is, hoe groter die drempel wordt.’ Daarnaast ziet Hans dat verzuim soms wordt gemedicaliseerd, terwijl er eigenlijk sprake is van een conflict of langdurige spanning op de werkvloer. ‘Dan hoort het probleem niet in de verzuimsfeer thuis, maar moet je het gesprek aangaan.’</p>
<h2>Keuze voor ondernemerschap</h2>
<p>Een structureel knelpunt in de huisartsenzorg is volgens Hans dat praktijkhouders ondernemer zijn zonder daar bewust voor te kiezen. ‘Een mkb-ondernemer kiest vaak expliciet voor het ondernemerschap. Een huisarts kiest voor patiëntenzorg, maar krijgt het werkgeverschap en ondernemerschap er automatisch bij.’ Dat maakt investeren in HR, preventie of teamontwikkeling ingewikkeld. ‘Elke euro die je uitgeeft, gaat vaak direct ten koste van je eigen inkomen. Bij grotere (zorg)organisaties zijn dit soort zaken jaarlijks gebudgetteerd, maar bij kleine praktijken voelt de afweging veel directer.’</p>
<p>Toch ziet Hans wat er gebeurt als preventie structureel wordt uitgesteld. ‘Ik kom praktijken tegen met extreem hoge verzuimpremies’, zegt hij. ‘Soms gaat het om tienduizenden euro’s per jaar. Dat zijn geen incidenten, maar het gevolg van jarenlange ophoping. Op dat moment wordt verzuim letterlijk een sneeuwbal die steeds moeilijker te stoppen is.’</p>

<h2>Samenwerken biedt verlichting</h2>
<p>Samenwerking binnen regionale huisartsenorganisaties kan verlichting bieden. ‘Door regionaal beleid te maken en collectief instrumenten in te kopen, hoeven individuele praktijken niet alles zelf uit te zoeken’, zegt Hans. ‘Je benut schaalvoordelen, zowel financieel als organisatorisch.’ Tegelijkertijd vraagt samenwerking ook om commitment. ‘Je levert een deel van je vrijheid in. Daarom is het belangrijk om regelmatig te toetsen of het aanbod nog past bij de praktijk.’</p>
<h2>Amplitie</h2>
<p>Tot slot wijst Hans op een begrip dat volgens hem meer aandacht verdient: amplitie. ‘Preventie gaat over het voorkomen van problemen’, legt hij uit. ‘Amplitie gaat over het creëren van omstandigheden waarin mensen goed in hun vel zitten.’ Dat kan gaan over arbeidsvoorwaarden, maar ook over sfeer, samenwerking en werkplezier. ‘Als medewerkers met plezier naar hun werk gaan, vallen ze minder snel uit. Dan hoef je minder te repareren.’</p>
<p>Het thema is voor Hans niet alleen professioneel, maar ook persoonlijk. In zijn eigen leven kreeg hij te maken met intensieve mantelzorg en de ernstige ziekte van zijn partner, naast een fulltime baan. ‘Er zijn momenten geweest dat ik dacht: dit moet niet te lang duren’, zegt hij. ‘Juist daardoor weet ik hoe belangrijk het is om signalen serieus te nemen en op tijd ondersteuning te organiseren. Je hoeft het niet alleen te doen, maar je moet wel weten waar je terechtkunt.’</p>

<p>Hans was ook te gast in de podcast. Hoe zorgen regionale huisartsenorganisaties, andere organisaties en zorgverleners samen voor goede zorg in de regio: nu én in de toekomst? Een podcast vol inspiratie en ervaringen over thema's als digitalisering, continuïteit en verzuim. </p>

Huisartspraktijken zijn veerkrachtig. Ze lossen veel zelf op. Maar wat gebeurt er als de druk te lang oploopt?

Duurzaam werken in de huisartsenzorg 

<p><strong>Huisartspraktijken zijn veerkrachtig. Ze lossen veel zelf op. Maar wat gebeurt er als de druk te lang oploopt? Wanneer verandert kort verzuim in een structureel probleem? In de podcast De Zorg Leeft deelt Hans Herkendaal, werkgeversadviseur met specialisatie verzuim bij VvAA, zijn ervaringen uit de praktijk.</strong></p>

Van doorzetten naar duurzaam werken in de huisartsenzorg 

<p>Dokterszorg Friesland is de regionale huisartsorganisatie van Friesland. Martijn vat het met een glimlach samen: ‘Noem de onderwerpen en we zijn erbij betrokken.’ De organisatie ondersteunt huisartspraktijken overdag met zorgprogramma’s voor chronische zorg, digitalisering, opleidingen, procesverbetering en organisatieverandering. In de avond, nacht en weekenden organiseert en voert Dokterszorg (Dokterswacht) de spoedzorg uit: 1 triagecentrum en 5 huisartsenposten in de provincie.</p>
<p>Sinds 2012 gebeurt dat vanuit 1 organisatie. Daarvoor waren de huisartsenpost, de opleidingen en de chronische zorg gescheiden. De afgelopen jaren is de rol breder geworden, vertelt Martijn. We zijn steeds meer domeinoverstijgend en netwerkgericht bezig, bijvoorbeeld rond positieve gezondheid.</p>
<h2>Friese kracht, Friese uitdaging</h2>
<p>Als Martijn de huisartsenzorg in Friesland beschrijft, begint hij bij wat hij de ‘Friese kracht’ noemt. Hoewel hij zelf geen Fries is, herkent hij het meteen. ‘Dat Friese mienskip, die gezamenlijkheid, dat is de bodem’, zegt hij. ‘En dat gaat ook wel gepaard met eigenwijsheid en pragmatisme. Een beetje ‘niet lullen maar poetsen’.’</p>
<p>Die kracht kent ook een keerzijde. ‘Wat nog wel eens een uitdaging is: iets wat van buiten de provincie komt laten landen in de provincie’, zegt Martijn. ‘Als het niet in Friesland is bedacht, wordt het minder snel omarmd. In tijden van krapte en snelle verandering kan dat het lastiger maken om nieuwe oplossingen op te schalen.’</p>
<h2>Tekort op meerdere fronten</h2>
<p>Dat de krapte in Friesland groot is, merkt Martijn elke dag. Het gaat om huisartsen in het algemeen, of iemand nu waarnemer is of praktijkhouder. Tegelijk ziet hij een trend die de praktijkopvolging ingewikkeld maakt: er zijn veel waarnemers, maar minder mensen die de stap naar praktijkhouderschap willen zetten. ‘Het praktijkhouderschap is lastig’, zegt hij. ‘Daar komt administratie bij, personeelszaken, contractering, juridische zaken. Daar word je niet voor opgeleid.’</p>
<p>Naast het tekort aan huisartsen ziet hij ook dat ondersteunend personeel schaarser wordt. ‘Doktersassistenten beginnen nu ook te komen’, zegt hij. De oorzaken zijn niet eenvoudig aan 1 factor toe te schrijven, maar Martijn ziet wel een patroon: regio’s dichtbij universiteitssteden hebben het vaak makkelijker. ‘Daar waar je dichtbij opleidingen zit, zie je over het algemeen minder tekort’, zegt hij. ‘Friesland ligt geografisch minder gunstig, waardoor het moeilijker is om professionals aan te trekken die geen binding met de provincie hebben.’</p>

Afbeeldingen Algemeen (5)

<h2>Solidariteit onder druk</h2>
<p>Friesland leunt traditioneel op samenwerking en onderlinge solidariteit tussen praktijken. Dat helpt om de dagelijkse praktijk draaiende te houden, zeker als er uitval is of tijdelijke gaten in roosters. Maar juist die vanzelfsprekendheid staat onder druk, waarschuwt Martijn. ‘Als jij steeds meer moeite hebt om je praktijk goed draaiende te houden en je moet elke keer een beroep doen op de buren… dat doet wat in de onderlinge relatie’, zegt hij. ‘Ik maak me het meeste zorgen over de druk die er staat op de solidariteit en gezamenlijkheid binnen de huisartsenzorg.’</p>
<h2>Aanknopingspunten: organiseren, samenwerken, ontzorgen</h2>
<p>Toch is Martijn niet somber. Er zijn volgens hem duidelijke aanknopingspunten om de krapte en de druk op praktijken beter het hoofd te bieden, juist door anders te organiseren. Het begint bij de praktijk zelf: slimmer werken, processen verbeteren en beter organiseren. Daarnaast is het nodig dat praktijken elkaar makkelijker vinden en in groter verband samenwerken, zeker rondom continuïteit: ziekte, vakantie, scholing en tijdelijke uitval.</p>
<p>Een derde laag ligt buiten de praktijk. Niet elke vraag hoeft bij de huisarts te landen, benadrukt Martijn. Dat vraagt om domeinoverstijgende samenwerking met bijvoorbeeld thuiszorg en het sociaal domein, en ook om domeinoverstijgende triage: ‘Welke vraag moet nou waar opgelost worden?’&nbsp;</p>
<h2>Opleiden in de provincie</h2>
<p>Een belangrijk deel van de oplossing zit volgens Martijn ook in de opleidingsketen. Dokterszorg zet in op ‘dichtbij opleiden’, zodat mensen al tijdens hun opleiding binding krijgen met de provincie. Er is gestart met decentraal opleiden in Leeuwarden en omgeving: een deel van de huisartsopleiding vanuit Groningen is naar Friesland gehaald. Daarnaast is samen met het mbo een BBL-opleiding voor doktersassistenten opgezet. ‘We proberen er echt voor te zorgen dat we vanaf het moment dat mensen opgeleid worden, dat ook in de provincie te doen’, zegt Martijn.</p>

<h2>Hybride huisartsenzorg als versneller</h2>
<p>Waar Dokterszorg nu stevig op inzet, is hybride huisartsenzorg: digitaal waar het kan, fysiek waar het moet. Het doel is om met dezelfde mensen een grotere populatie te kunnen bedienen. In Friesland heeft Dokterszorg zelfs een eigen huisartspraktijk opgezet. Dat bood continuïteit, maar maakte ook zichtbaar hoe lastig het is om voldoende huisartsen te vinden.</p>
<p>Daarom wordt nu steeds meer gewerkt met zorg op afstand: huisartsen die elders in het land wonen, leveren een deel van de zorg telefonisch of digitaal. ‘Huisartsenzorg zal altijd ook fysiek op een praktijk gedaan moeten worden’, zegt Martijn. ‘Maar wij zien dat we ongeveer 70 à 75 procent van de zorgvragen in eerste instantie op afstand kunnen beantwoorden.’ Dat is geen doel op zich, benadrukt hij, maar een manier om de schaarste op te vangen en de beschikbare capaciteit slimmer in te zetten.</p>
<h2>Verzuim: vaak een combinatie</h2>
<p>Ook verzuim komt in het gesprek terug, omdat het personeelstekort en werkdruk elkaar versterken. Martijn ziet dat kortdurend verzuim vaak ‘gewone’ oorzaken heeft, zoals griep. Middellang en langdurig verzuim is volgens hem vaker complexer. ‘Dat is vaak toch echt wel een combinatie tussen privé en werk’, zegt hij. Vooral wanneer het werk weinig ruimte biedt om te schuiven in roosters en werktijden, kan het snel knellen als er thuis ook veel speelt. ‘Dan loopt het emmertje wel over’, zegt Martijn. ‘En dat is wel een recept voor langduriger uitval.’</p>
<h2>Onbekendheid met regelingen</h2>
<p>Wat Martijn opvalt, is dat er veel instrumenten bestaan om verzuim te voorkomen of beter te begeleiden, maar dat ze niet altijd bekend zijn. ‘Wij als organisaties en ook een praktijk zijn onvoldoende op de hoogte van: wat kunnen we eigenlijk allemaal?’ zegt hij. Hij ziet daar een duidelijke kans: mogelijkheden beter zichtbaar maken, preventief en curatief.</p>
<p>Zelf werkt Martijn mee aan de cao-delegatie voor de huisartsen. In de cao zijn regelingen ontwikkeld die medewerkers meer ruimte kunnen geven, bijvoorbeeld via PLB-uren die in een ‘spaarpotje’ kunnen worden opgebouwd om tijdelijk te ontlasten. Dat is extra relevant nu mantelzorg vaker voorkomt. ‘Onze medewerkers worden ouder en daar wordt het beroep op hen als mantelzorger groter’, zegt hij. ‘Daar zul je als werkgever en werknemer samen het gesprek over moeten voeren: hoe doen wij dit?’</p>
<h2>2030 begint nu</h2>
<p>Als Martijn vooruitkijkt naar 2030, voelt dat niet als ‘later’, maar als dichtbij. Over vier jaar moeten volgens hem al zichtbare stappen gezet zijn. Hij hoopt op een combinatie van meer samenwerking en meer digitalisering, maar met een belangrijke kanttekening: ‘Digitalisering niet als doel, maar als middel.’</p>
<p>Ook AI zal daarin een rol spelen, verwacht hij. Niet om de huisarts te vervangen, maar om de eerste fase van vragen slimmer te organiseren. Martijn ziet nu al hoe digitale kanalen druk kunnen wegnemen. Dokterszorg heeft bijvoorbeeld een chatmogelijkheid in de avond-, nacht- en weekendzorg. ‘Dat neemt echt de druk op ons triagecentrum weg’, zegt hij. ‘Er zijn al voorbeelden dat het eerste deel van die vragen door een chatbot wordt beantwoord, en daarna geautoriseerd door doktersassistenten, verpleegkundigen of huisartsen.’ Die ontwikkeling zal verder gaan.</p>
<p>De kern van zijn verhaal is nuchter en tegelijk ambitieus: er komen geen extra mensen bij. De zorgvraag groeit wel. ‘Wij gaan echt niet meer mensen krijgen’, zegt Martijn. ‘Dus je zult je anders moeten organiseren, omdat je met minder mensen een andere zorgvraag te bedienen hebt.’ Friesland probeert dat te doen op de manier die bij de provincie past: samen, pragmatisch en met de blik op wat vandaag al kan, zodat de huisartsenzorg ook morgen toegankelijk blijft.</p>

<p>Martijn was ook te gast in de podcast. Hoe zorgen regionale huisartsenorganisaties, andere organisaties en zorgverleners samen voor goede zorg in de regio: nu én in de toekomst? Een podcast vol inspiratie en ervaringen over thema's als digitalisering, continuïteit en verzuim. </p>

De huisartsenzorg in Friesland staat bekend om een sterke eigenheid en een groot vermogen om dingen samen op te lossen. 

Samen organiseren slimmer werken 

Huisartsenzorg in Friesland: bekend om een sterke eigenheid en groot vermogen om dingen samen op te lossen.

<p><strong>De huisartsenzorg in Friesland staat bekend om een sterke eigenheid en een groot vermogen om dingen samen op te lossen. Tegelijkertijd is de provincie een van de gebieden waar de krapte het hardst voelbaar is. Martijn van der Werff, bestuurder van Dokterszorg Friesland, ziet die spanning dagelijks terug. ‘Er zijn nog nooit zoveel huisartsen geweest in Nederland’, zegt hij. ‘Alleen: ze zijn ongelijk verdeeld over het land. Friesland is 1 van de gebieden waar de grootste krapte zit.’</strong></p>

Friese huisartsenzorg: samen organiseren, slimmer werken 

<p>De huisartsenzorg verandert snel. In dit seizoen van De zorg leeft brengen we deze dynamiek in kaart. Bestuurders van regionale huisartsenorganisaties, huisartsen en andere professionals delen praktijkervaringen en persoonlijke verhalen over samenwerking, leiderschap en ondersteuning in de regio.</p>
<p>‘De huisartsenzorg wordt enorm geholpen door de verantwoordelijkheid die we als huisartsengroep zelf hebben genomen. Daardoor staan we niet op het menu, maar bepalen we zelf het menu. Dat is essentieel, zo houden we regie houden over ons mooie vak’, aldus Barbara de Doelder huisarts en bestuurder bij InEen.</p>
<p>Elke aflevering vertrekt vanuit een andere regio of casus: een actueel thema, een urgente uitdaging of juist een inspirerende praktijkverhalen. Wat werkt? Wat vraagt om een andere aanpak? En welke lessen zijn waardevol voor andere regio’s?</p>
<h2>Inspirerende afleveringen</h2>
<p><span class="NormalTextRun SCXW193707182 BCX8">In dit seizoen komen onder andere de volgende onderwerpen aan bod:&nbsp;</span></p>
<ul>
<li><span class="NormalTextRun SCXW193707182 BCX8">Praktijkopvolging en ondersteuning van huisartsenpraktijken&nbsp;</span></li>
<li><span class="NormalTextRun SCXW193707182 BCX8">Digitalisering van de huisartsenzorg&nbsp;</span></li>
<li><span class="NormalTextRun SCXW193707182 BCX8">Verzuim en personeelstekorten&nbsp;</span></li>
</ul>
<p>Met deze serie biedt VvAA een eerlijk en praktijkgericht beeld van regionale samenwerking in de huisartsenzorg dichtbij de werkvloer, met oog voor de uitdagingen én de oplossingen.</p>

<p>Meer informatie over de podcast, de sprekers en de afleveringen vind je hier. Ook vind je daar de luisterlinks (o.a. Spotify en Apple Podcasts).</p>

25 12 12 Vvaa De Zorg Leeft Lars Lensink, 21

Met de Zorgzoeker van VvAA zorgverzekering vind je snel een ziekenhuis, specialist, of andere zorgverlener bij jou in de buurt. Je ziet direct of wij een contract met deze zorgverlener hebben en welke vergoeding daarbij hoort.

Zorgzoeker

Zorgzoeker - VvAA Zorgverzekering

Bij VvAA ondersteunen we meer dan 130.000 zorgprofessionals op het gebied van recht, financiën en andere bedrijfsvoering. Dit doen we samen met 800 bevlogen teamspelers. Kom jij werken bij VvAA? Bekijk welke vacatures we hebben.

Werken bij

Werken bij VvAA - Vacatures

Bij VvAA geloven we in digitale service. Via de veelgestelde vragen of chatbot Vive krijg je het snelste antwoord op je vraag. Wil je toch liever iemand spreken? Vraag dan aan chatbot Vive om contact met een medewerker.

Bekijk service en contact

Contact met VvAA

Een podcastserie over regionale samenwerking in de zorg

Podcast De zorg leeft: seizoen twee 

Het is zover: 8 nieuwe afleveringen staan klaar. We duiken in regionale samenwerking in de huisartsenzorg.

<p><strong>Het is zover: 8 nieuwe afleveringen van VvAA-podcast De zorg leeft staan klaar. We duiken in een thema dat steeds belangrijker wordt in de huisartsenzorg: regionale samenwerking.</strong></p>

Nieuwe podcastafleveringen: De zorg leeft

Privacyverklaring

Algemene voorwaarden

Disclaimer

Toegankelijkheidsverklaring

Informatiebeveiliging

Cookiegebruik

Autoverzekering

Inboedelverzekering

Opstalverzekering

Doorlopende reisverzekering

Aansprakelijkheidsverzekering particulier

Zorgverzekering

Opleidingen en coaching

VvAA Legal

Praktijkadvies

Hypotheekadvies

Financiële administratie

Werkgeverszaken

Veelgestelde vragen

Schade melden

Gegevens wijzigen

Digitaal corresponderen

Verzekering opzeggen

Klacht indienen

Lidmaatschap

Vereniging en Groep

Regiokantoren

Kwaliteit en uw feedback

Pers

Hoe wil je contact opnemen?

<p>Functionele cookies zijn strikt noodzakelijk om de website van VvAA te laten werken zoals we bedoeld hebben. Ook zorgen ze ervoor om het gebruik van de website makkelijker te maken. Denk hierbij aan cookies die nodig zijn voor de chat, die je inloggegevens voor MijnVvAA tijdelijk bewaren of die je browserinstellingen opslaan zodat je onze website optimaal op je beeldscherm kunt bekijken. </p>
<p>Voor het gebruik van functionele cookies – die geen of slechts beperkte gevolgen hebben voor je privacy – is geen toestemming vereist. Deze cookies staan op ‘Altijd actief’ omdat het gaat om gerechtvaardigd belang volgens de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Je kunt de functionele cookies niet uitschakelen.</p>

Functionele cookies

<p>Wij gebruiken analytische cookies van onder andere Piwik Pro om inzicht te krijgen in het functioneren en gebruik van de website. Deze (anonieme) inzichten gebruiken we om de website verder te verbeteren en eventuele problemen snel op te lossen.</p>
<p>Voor het gebruik van deze analytische cookies – die geen of slechts beperkte gevolgen hebben voor je privacy – is geen toestemming vereist. Deze cookies staan op ‘Altijd actief’ omdat het gaat om gerechtvaardigd belang volgens de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Je kunt de analytische cookies niet uitschakelen.</p>

Analytische cookies

<p>Met behulp van marketing en personalisatie cookies verzamelen wij en derde partijen informatie over je bezoek aan onze website, om een beeld van je interesses en voorkeuren te krijgen. Deze cookies worden gebruikt om je zo relevant mogelijke berichten en advertenties te tonen op onze eigen website en op andere websites. Voor het gebruik van deze marketing en personalisatie cookies is je toestemming vereist. Je kunt deze cookies dus in- of uitschakelen.</p>

Marketing cookies

<p>Onze website gebruikt functionele en analytische cookies om je de beste gebruikerservaring te geven.</p>
<p>Naast deze cookies vragen we je toestemming om ook cookies te plaatsen die helpen om relevante berichten en advertenties te laten zien. Dit doen we samen met geselecteerde derde partijen. We plaatsen deze cookies alleen als je akkoord gaat.</p>
<p>Onderaan de website bij 'Cookiegebruik' kun je meer lezen over de verschillende soorten cookies op vvaa.nl.</p>

<h3>Stel je cookievoorkeur in</h3>
<p>Kies je voor 'Alles accepteren', dan plaatst VvAA functionele, analytische en marketing cookies.</p>

MijnVvAA

Ledenservice

Zorgorganisaties

Over VvAA

Lid worden

Uitloggen

<p>Door een tijdelijke storing kun je ons telefonisch niet bereiken. Wij werken hard aan een oplossing. Onze excuses voor het ongemak.</p>

Tijdelijke telefoonstoring

<p>Onze premies voor 2026 zijn gelijk aan die van 2025. Heb je nog geen VvAA Zorgverzekering? Bereken nu jouw premie.</p>

Nieuwe podcastafleveringen: De zorg leeft

Inspirerende afleveringen

Meer lezen?