Huisartsen beslissen mee over digitalisering in hun praktijk

Een nieuw huisartsinformatiesysteem (HIS) raakt het werk van iedereen in de praktijk. Huisartsen en praktijkmedewerkers moeten ermee kunnen werken, terwijl de patiëntenzorg doorgaat. Voor Bart is dat een reden om de keuze bij de huisartsen te leggen. 'Als het zo bepalend is voor je praktijk, moet de huisarts ook het besluit kunnen nemen. En niet de organisatie.' 

HOOG ondersteunt huisartsenpraktijken in Oost-Gelderland bij onder meer de bedrijfsvoering en patiëntenzorg en organiseert huisartsenspoedzorg. De organisatie werkt aan een nieuw telefoonplatform, een gezamenlijk HIS en hybride zorg, waarin digitaal en persoonlijk contact worden gecombineerd.

Bart spreekt over een 'digitale voordeur': patiënten moeten op verschillende manieren met hun zorgvraag bij de huisartsenpraktijk terechtkunnen. Het doel is om eenvoudige vragen waar mogelijk digitaal af te handelen, zodat er telefonisch en in de spreekkamer ruimte blijft voor complexere zorgvragen.

Huisartsen kiezen en lichten toe

 Een commissie van 6 huisartsen, voorgedragen vanuit de 3 coöperaties, beoordeelde 5 huisartsinformatiesystemen op onder meer gebruiksvriendelijkheid, cybersecurity en toekomstbestendigheid. HOOG faciliteerde het proces. De commissieleden vervullen ook een rol als ambassadeurs: zij lichten de keuze toe aan collega-huisartsen en leggen uit hoe de invoering vordert.

Daarmee gaat hun betrokkenheid verder dan het nemen van een besluit. Collega’s krijgen van huisartsen die zelf met het systeem gaan werken uitleg over de gemaakte keuze. Volgens Bart maakt dat verschil: een verandering die professionals zelf vormgeven, wordt anders ontvangen dan een besluit dat de organisatie oplegt.

Ook bij de verdere ontwikkeling hebben praktijken een stem. HOOG bespreekt met huisartsen welke toepassingen zij nodig hebben in hun dagelijkse werk. Die behoeften bepalen mede welke onderdelen verder ontwikkeld moeten worden. Voor een huisarts betekent meebeslissen dus ook kunnen aangeven wat in de praktijk ontbreekt.

De basis moet werken

Die inbreng is nodig, want het gekozen HIS is nog niet volledig ontwikkeld. HOOG werkt met de leverancier aan de doorontwikkeling van het systeem en kan zo invloed uitoefenen op de beschikbare toepassingen. Daar staat tegenover dat bij de invoering nog niet alle onderdelen af zijn.

Dat kan tot teleurstelling leiden, stelt Bart. Huisartsen hebben samen voor een systeem gekozen, maar verwachten wel dat zij hun dagelijkse werk ermee kunnen doen. Bart vindt dat zulke ervaringen besproken moeten worden. Welke toepassingen ontbreken? Welke zijn voor een praktijk noodzakelijk? Die vragen helpen om de verdere ontwikkeling te laten aansluiten op het werk in de spreekkamer.

Ook het nieuwe telefoonplatform vraagt aanpassingen in het dagelijks werk: het verandert de manier waarop de praktijk telefonische zorgvragen afhandelt. ‘Daar moet je je werkproces op inrichten’, zegt Bart. Het gelijktijdig invoeren van nieuwe systemen maakt de verandering voor praktijken groot.

Hoe beoordeel je een fout van AI?

Naast deze veranderingen verkent HOOG de inzet van AI. Bij toepassingen die helpen om een zorgvraag te beoordelen, speelt voor Bart de vraag hoe de veiligheid te toetsen is. Bij telefonische triage kan een medewerker een situatie verkeerd inschatten, maar bij een chatbot kan één fout het vertrouwen in het hele systeem aantasten.

Dat verschil in verwachtingen vraagt volgens hem om duidelijke afspraken. Welke controles zijn nodig en wanneer is een toepassing veilig genoeg? Bart vindt dat zorgorganisaties en zorgprofessionals die normen samen moeten bespreken. Een verkeerde inschatting kan immers grote gevolgen hebben.

Voor hem blijft daarom controle door een zorgprofessional belangrijk. Het gaat niet alleen om wat een toepassing technisch kan, maar ook om hoe de uitkomst wordt beoordeeld. Pas als duidelijk is hoe fouten worden herkend en ondervangen, kan het vertrouwen in zulke toepassingen groeien.

De huisarts kent de context

Ook in de chronische zorg werkt HOOG aan hybride zorgpaden. Patiënten voeren thuis zelf metingen uit en uploaden de resultaten naar de praktijk. Zo nemen zij een deel van de monitoring op zich, zonder naar de praktijk te hoeven komen.

Bij alle veranderingen wil Bart de langdurige relatie tussen huisarts en patiënt behouden. Een huisarts kent vaak ook het gezin, de sociale omstandigheden en de problemen achter een zorgvraag. Die kennis helpt om te beoordelen wat iemand nodig heeft. Gegevens en algoritmes kunnen het werk ondersteunen, maar mogen dat contact volgens hem niet verdringen.

Zijn les uit de invoering van het HIS: geef professionals zeggenschap over veranderingen die hun werk bepalen, van de keuze tot de verdere ontwikkelingen. De organisatie moet dat proces ondersteunen en niet te snel zelf sturen. Zo houden huisartsen invloed op de technologie waarmee zij dagelijks zorg verlenen.