AI geeft meer tijd voor patiënten, maar je moet blijven controleren
Sneller een ziekenhuisbed regelen, minder typen tijdens patiëntgesprekken en meer overzicht bij de overdracht. Longarts Ron van der Kamp ziet in het St. Antonius Ziekenhuis hoe AI het dagelijkse werk kan verlichten. Maar de technologie heeft ook grenzen. 'Zorgprofessionals blijven bepalen wat écht helpt.'

Een patiënt komt binnen op de spoedeisende hulp. De eerste gegevens worden ingevoerd, daarna volgen labuitslagen, een foto en een hartfilmpje. Een AI-systeem berekent met al die gegevens hoe groot de kans is dat de patiënt moet worden opgenomen. Is die kans 75% of hoger, dan is in het St. Antonius de afspraak om alvast een opnameorder te maken.
Zo begint de zoektocht naar een bed eerder, vertelt Ron. 'Anders wacht een patiënt na een opnamebesluit mogelijk nog 2 uur.' Ook bij de dienstoverdracht helpt de AI-voorspelling. Het systeem brengt snel informatie bij elkaar die hij als ervaren longarts ook zelf weegt: voorgeschiedenis, onderzoeksresultaten en de toestand van de patiënt. 'Met AI zie je sneller voor wie een opname waarschijnlijk wordt. Dan bel je de assistent dat de kans op opname is toegenomen.'
Ron werkt sinds 2007 als longarts en is bijna 6 jaar voorzitter van de maatschap van 27 longartsen. Zijn belangstelling voor technologie begon al tijdens zijn studie, toen hij een eigen ICT-bedrijf had. Nu zet hij die interesse in om het dagelijkse werk van zorgprofessionals te verlichten en de patiëntenzorg te verbeteren.
Zo hoeft een arts tijdens het gesprek minder te typen en kan hij de patiënt vaker aankijken.
Minder typen, meer aankijken
Naast het voorspellen van opnames helpt AI ook bij het vastleggen van patientgesprekken. 'Met een AI-toepassing kunnen we een patiëntgesprek opnemen en er een verslag van laten maken. Zo hoeft een arts tijdens het gesprek minder te typen en kan hij de patiënt vaker aankijken. De arts leest het verslag altijd na en past het aan voordat het in het dossier komt.'
AI moet samenvatten, niet oordelen
Ook verpleegkundigen krijgen ondersteuning met AI: de overdracht van hun diensten wordt met AI op een rij gezet. 'Als verpleegkundigen aan een dienst beginnen, moeten ze van elke patiënt weten wat er de afgelopen 24 uur is gebeurd. AI zet dat op een rij, dan kunnen zij zich snel inlezen.'
Dat klinkt eenvoudig, maar in de praktijk bleek het een uitdaging. In het begin gaf de AI-toepassing niet alleen een overzicht, maar ook een oordeel over de toestand van de patiënt. Bij longpatiënten werkte dat niet goed: benauwdheid betekent bijvoorbeeld niet automatisch dat het slechter gaat. Daarom werd de AI-toepassing aangepast. 'We willen een samenvatting: welke medicatie is extra gegeven? Hoe was de bloeddruk? Hoe lag de patiënt erbij tijdens de laatste controle? De eerste versie was een A4; nu past het op minder dan een halve pagina.'
Voor Ron laat dit zien waarom zorgprofessionals vanaf het begin moeten meedenken. Zij kennen hun patiënten en kunnen het best beoordelen of een toepassing past bij hun dagelijkse werk. 'AI kan bijvoorbeeld op een diagnose wijzen waaraan je zelf nog niet had gedacht. Dat is aanleiding voor verder onderzoek. Maar dan ga je wel uitzoeken of dat klopt. Je moet dat niet voor waar aannemen.'
Eerst het onderzoek, dan de afspraak
Ook in de slaapgeneeskunde probeert Ron de weg naar behandeling korter te maken. 'Nu krijgt een patiënt een eerste gesprek, dan een aanvraag voor onderzoek en daarna een tweede afspraak voor de uitslag.' Daarom vullen patiënten nu vóór hun eerste afspraak een vragenlijst in. Het ziekenhuis onderzoekt of AI op basis van die antwoorden kan bepalen welk slaaponderzoek nodig is. Als dat lukt, dan heeft de arts de uitslag mogelijk al bij het eerste gesprek en kan de behandeling misschien eerder beginnen. 'Deze AI-toepassing wordt geëvalueerd. Daarbij moet blijken of het systeem het passende onderzoek even goed kan selecteren als de zorgprofessionals die dat nu doen.'
Van mogelijkheden naar meerwaarde
AI biedt veel mogelijkheden, maar hoe bepaal je welke toepassingen daadwerkelijk iets toevoegen? Volgens Ron is er vooral behoefte aan overzicht en richting. Ook ziet hij waarde in het delen van succesvolle toepassingen in de zorg. Daarbij gaat het hem niet alleen om nieuwe IT-toepassingen, maar ook om lopende AI-trajecten en interviews met voorlopers, zoals Jan Veldink.
Wat hoopt Ron de komende jaren te bereiken? Dat er minder tijd verloren gaat aan administratie en onderbrekingen, en dat veranderingen in de gezondheid van patiënten op tijd worden gezien. Welke signalen daarbij tellen en wat daarmee moet gebeuren, blijft mensenwerk. 'Want de ene patiënt is de andere patiënt niet.'
Digitalisering in de zorg
AI, digitale patiëntenzorg en gegevensuitwisseling bieden nieuwe mogelijkheden. Maar wat mag, wat is veilig en waar ben je verantwoordelijk voor? VvAA helpt je met praktische informatie, advies van experts en ervaringen uit de zorg.
Meer lezen?
Huisartsen beslissen mee over digitalisering in hun praktijk
Bart Smit, bestuurder: 'Betrek huisartsen bij de keuze voor een systeem én bij de verdere ontwikeling'.
‘Liever te vroeg juridisch advies dan te laat’
Een AI-tool die een patiëntgesprek samenvat kan tijd besparen. Maar welke risico's brengt gebruik ervan mee?
AI in de zorg? Controle blijft mensenwerk
VvAA peilde bij een kleine groep van 45 zorgprofessionals hoe zij AI in hun werk gebruiken.
Zorg en prestatie in de sport: een spannende balans
Geneeskunde in topsport is in beweging. Welke rol speelt data en wat is de invloed van innovaties zoals AI?