<h2>Agressie op de werkvloer komt vaker voor dan je denkt &nbsp;</h2>
<p>Bij agressie in de zorg denken we vaak aan incidenten met patiënten. Maar ook binnen teams komt grensoverschrijdend gedrag voor. Door hoge werkdruk, personeelstekorten en emotionele belasting kunnen spanningen oplopen.</p>
<p><strong>Dat uit zich bijvoorbeeld in: &nbsp;</strong></p>
<ul>
<li>verbaal agressief gedrag, intimidatie of dreiging &nbsp;</li>
<li>herhaaldelijk grensoverschrijdende communicatie &nbsp;</li>
<li>conflicten die persoonlijk worden &nbsp;</li>
</ul>
<p>Zeker in kleinere teams heeft dit snel impact. De sfeer verandert, collega’s voelen zich onveilig en samenwerking komt onder druk te staan. &nbsp;</p>

<p>VvAA maakte in 2025, onder het motto 'Van ik naar wij', een <a href="/nieuws-en-kennis/nieuws-en-artikelen/tweede-campagnevideo-vaniknaarwij/" title="Tweede campagnevideo #vaniknaarwij">campagne video</a> over de 'circle of yelling' binnen de zorg. De video legt op indringende wijze een herkenbaar patroon bloot: hoe frustratie zich als een domino-effect door de zorg beweegt, van de ene collega naar de ander, door de hele keten heen.</p>
<p>Het gaat hierbij niet om ‘schuldigen’ aanwijzen, maar om bewustwording en het probleem bespreekbaar maken. Wie zich bewust is van het effect van zijn gedrag, kan kiezen voor verandering. Want iedereen verdient respect, ongeacht zijn rol.</p>

<h2>Wat gebeurt er als afspraken ontbreken? &nbsp;</h2>
<p>Zonder duidelijke afspraken over agressie ontstaan vaak dezelfde problemen: &nbsp;</p>
<ul>
<li>Medewerkers twijfelen of hun ervaring “erg genoeg” is. &nbsp;</li>
<li>Leidinggevenden handelen ieder op hun eigen manier. &nbsp;</li>
<li>Incidenten blijven onder de radar of escaleren. &nbsp;</li>
</ul>
<p>Dat leidt tot onrust, verzuim en in sommige gevallen zelfs uitval of vertrek van medewerkers. Juist dat wil je in een krappe arbeidsmarkt voorkomen.&nbsp;</p>

<p>Als werkgever heb je een zorgplicht. Je moet zorgen voor een veilige werkomgeving, ook op sociaal vlak. Dat betekent dat medewerkers moeten weten waar ze terechtkunnen als er sprake is van agressie, en wat zij van jou mogen verwachten. Een agressieprotocol helpt hierbij.</p>

<h2>Een basis voor veiligheid en samenwerking  </h2>
<p>Duidelijke afspraken zijn dus essentieel bij spanningen of agressie op de werkvloer. Een agressieprotocol biedt houvast en maakt helder hoe je binnen de organisatie met grensoverschrijdend gedrag omgaat.</p>
<p><strong>De voordelen van een agressieprotocol:</strong></p>
<ul>
<li>Je verlaagt de drempel voor medewerkers om signalen te delen.</li>
<li>Je maakt duidelijk wat binnen de organisatie wel en niet acceptabel is.</li>
<li>Het protocol ondersteunt leidinggevenden bij het omgaan met lastige situaties.</li>
</ul>

<p>Een effectief agressieprotocol is helder en praktisch. Het beschrijft onder andere: </p>
<ol>
<li>Wat je binnen de organisatie verstaat onder agressie en grensoverschrijdend gedrag.</li>
<li>Welke normen en waarden gelden in de samenwerking.</li>
<li>Hoe en waar medewerkers incidenten kunnen melden.</li>
<li>Wie welke rol en verantwoordelijkheid heeft.</li>
<li>Hoe opvolging, gesprekken en eventuele nazorg plaatsvinden.</li>
</ol>
<p><strong>Belangrijk: </strong>het protocol moet begrijpelijk zijn voor iedereen. Geen juridisch document, maar een duidelijke leidraad.  </p>

<h2>Tips voor het maken van een agressieprotocol</h2>
<p>Een protocol heeft alleen waarde als het leeft in de organisatie. Zo stel je een agressieprotocol op dat ook echt werkt:</p>
<ul>
<li>Betrek medewerkers bij het opstellen.</li>
<li>Gebruik herkenbare situaties uit de praktijk.</li>
<li>Bespreek het protocol actief in het team.</li>
<li>Zorg dat leidinggevenden weten hoe zij moeten handelen.</li>
<li>Evalueer het protocol regelmatig.</li>
</ul>
<p>Door het gesprek over agressie open te voeren, verlaag je de drempel om signalen te delen en problemen tijdig aan te pakken.</p>

<h2>Meer dan alleen een protocol</h2>
<p>Een agressieprotocol raakt aan meerdere onderdelen van je personeelsbeleid. Denk aan arbeidsrecht, verzuimbegeleiding, personeelsdossiers en duidelijke reglementen.&nbsp;Juist bij dit soort vraagstukken is het belangrijk dat beleid juridisch klopt én werkbaar is in de praktijk.</p>
<p>De adviseurs en juristen van VvAA hebben zorgspecifieke kennis en helpen praktijken en zorgorganisaties bij het opstellen van beleid, protocollen en andere HR-vraagstukken.</p>

Personeelsadvies

<p>Als praktijkhouder, manager of HR-professional loop je ongetwijfeld tegen situaties aan waar je vragen over hebt. Onze werkgeversadviseurs staan je graag bij. </p>
<p>Wij brengen eerst samen met jou de situatie in kaart en helpen je vervolgens met een passende oplossing.</p>

Agressie binnen het team - 526223747

Praktijkvoering en ondernemen

Samenwerken

Werkplezier

Een duidelijk agressieprotocol helpt je om grenzen te stellen, veiligheid te borgen en prettig samen te werken.  

Agressie binnen het zorgteam vraagt om afspraken

Nieuws en artikelen

Een duidelijk agressieprotocol helpt grenzen te stellen, veiligheid te borgen en prettig samen te werken.

<p><strong>Onderlinge agressie op de werkvloer raakt teams hard. Juist in kleinere zorgorganisaties, waar iedereen dicht op elkaar werkt. Een duidelijk agressieprotocol helpt je om grenzen te stellen, veiligheid te borgen en samen prettig te blijven werken.</strong></p>

Agressie binnen het team vraagt om duidelijke afspraken 

<p>Sule Karagan, jurist arbeidsrecht bij VvAA, helpt&nbsp;werkgevers om de regels te begrijpen en toe te&nbsp;passen. ‘Veel werkgevers denken dat ze weinig&nbsp;kunnen als een medewerker zich ziekmeldt,’ zegt ze.&nbsp;‘Maar dat klopt niet. Met kennis van de regels en een&nbsp;goed verzuimprotocol houd je grip op het proces en&nbsp;voorkom je dat frustraties oplopen.’</p>

<h2>Onzekerheid bij verzuim</h2>
<p>Sule ziet dagelijks hoe werkgevers zoeken naar de juiste balans. ‘Ze weten vaak niet goed wat hun rechten en plichten zijn. Een bedrijfsarts mag bijvoorbeeld niets zeggen over de aard van de ziekte. In een advies staat alleen of iemand wel of niet kan werken. Dat voelt voor werkgevers soms vaag en machteloos.’ </p>
<p>Toch hebben werkgevers meer mogelijkheden dan ze denken. ‘Als een medewerker zich niet houdt aan zijn re-integratieverplichtingen, mag je als werkgever een sanctie opleggen, bijvoorbeeld het loon tijdelijk stopzetten,’ legt Sule uit. ‘Dat klinkt streng, maar het hoort bij goed werkgeverschap. Je bent namelijk wettelijk verplicht om alles te doen om een werknemer zo snel mogelijk te laten re-integreren.’</p>

Sule Karagan Kleur

<h2>Sancties zijn geen taboe</h2>
<p>Volgens Sule is het belangrijk dat werkgevers hun verantwoordelijkheid nemen. ‘Als een medewerker niet meewerkt aan het re-integratieadvies, moet je dat vastleggen en actie ondernemen. Doe je dat niet, dan kan het UWV achteraf zeggen: ‘U heeft te weinig gedaan.’ Dat kan leiden tot <a href="/nieuws-en-kennis/nieuws-en-artikelen/loonsanctie/" title="Loonsanctie">een loonsanctie</a> waarbij je als werkgever tot een jaar extra salaris moet doorbetalen, zonder dekking van de verzuimverzekering.’ </p>
<p>Ze ziet dat werkgevers vaak te terughoudend zijn. ‘Veel mensen vinden het lastig om een zieke werknemer aan te spreken. Uit angst om het erger te maken, of omdat ze denken: ik mag toch niets vragen. Maar door niets te doen, maak je het probleem juist groter.’</p>

<h2>Een goed verzuimprotocol is goud waard</h2>
<p>De basis voor goed verzuimbeleid ligt volgens Sule&nbsp;bij een helder protocol. ‘Daarin leg je vast hoe en bij&nbsp;wie iemand zich ziekmeldt, welke stappen daarna&nbsp;volgen en wat er van de werknemer wordt verwacht.&nbsp;Ook kun je opnemen dat bij frequent verzuim,&nbsp;bijvoorbeeld drie keer per jaar of vaker, automatisch&nbsp;een gesprek plaatsvindt.’&nbsp;</p>
<p>Zo’n protocol biedt houvast voor beide kanten. ‘Als medewerkers weten dat er duidelijke afspraken zijn, begrijpen ze ook dat verzuim serieus wordt genomen. En voor werkgevers is het een&nbsp;bescherming: je kunt laten zien dat je zorgvuldig&nbsp;handelt volgens een vast plan.’</p>

<h2>De andere kant van verzuim</h2>
<p>Sule benadrukt dat verzuim niet altijd puur medisch&nbsp;is. ‘Soms speelt er iets in de privésfeer, zoals stress thuis<br>of een ziek kind. Maar dat is niet automatisch een&nbsp;reden voor ziekteverzuim. Werkgevers draaien dan op<br>voor iets waar ze eigenlijk geen invloed op hebben.’&nbsp;Ze ziet ook dat er soms misbruik wordt gemaakt van<br>de regels.</p>
<p>‘Het komt voor dat iemand zich ziekmeldt nadat een verlofaanvraag is geweigerd. Of dat een<br>medewerker zich ziekmeldt om voor een kind te&nbsp;zorgen, terwijl dat onder verlof zou moeten vallen. Dat<br>veroorzaakt spanning in teams, want collega’s zien&nbsp;het gebeuren en moeten intussen harder werken. Dat&nbsp;tast het vertrouwen aan.’</p>

<h2>Aandacht werkt twee kanten op</h2>
<p>Goede verzuimbegeleiding draait volgens Sule&nbsp;niet alleen om regels, maar ook om balans.&nbsp;‘Er is terecht veel aandacht voor preventie en vitaliteit.&nbsp;Dat is belangrijk. Maar werkgevers mogen ook&nbsp;grenzen stellen. Verzuim is bedoeld om te herstellen,&nbsp;niet als uitweg als iets privé niet lukt. Een werkgever&nbsp;die dat bespreekbaar maakt, voorkomt scheve&nbsp;verhoudingen en houdt het team gezond.’&nbsp;</p>
<p>Ze besluit: ‘Wees duidelijk, wees consequent en leg afspraken vast. Dat klinkt formeel, maar het brengt juist rust. Zowel voor de werknemer als voor de werkgever.’</p>

Naar fiscaal advies

<p>Samen met jouw medewerker ben je verantwoordelijk voor een succesvolle terugkeer.</p>
<p>Tijdens onze training&nbsp;<strong>Verzuim en re-integratie</strong> leert Sule Karagan je de juiste acties te ondernemen, termijnen te volgen en praktische documenten te gebruiken. Zo voorkom je onjuiste loondoorbetaling, uitkering of een loonsanctie achteraf.</p>

Verzuimbegeleiding zorg - 2162883155

Verzuim

VvAA-jurist Sule Karagan over heldere afspraken bij verzuim.

Ziekte op de werkvloer: voorkom frustratie

VvAA-jurist arbeidsrecht, Sule Karagan, over heldere afspraken bij verzuim.

<p><strong>Een ziekmelding roept vaak meer vragen op dan&nbsp;antwoorden. Wat mag je als werkgever wel of&nbsp;niet vragen? Hoe zorg je dat iemand echt re-integreert? En wat als je het gevoel hebt dat er&nbsp;misbruik wordt gemaakt van verzuimregels?</strong></p>

Ziekte op de werkvloer: duidelijkheid voorkomt frustratie

<p>Die houding typeert haar. Barbara is huisarts in hart en nieren, maar voelt zich net zo verantwoordelijk voor wat er om de spreekkamer heen gebeurt. Want juist daar, zegt ze, wordt steeds vaker bepaald of huisartsen hun werk goed kunnen blijven doen.</p>
<h2>Krachten bundelen in de regio</h2>
<p>Om te begrijpen waar die regionale samenwerking vandaan komt, moet je even terug in de tijd. ‘Vroeger deden huisartsen hun diensten gewoon zelf,’ vertelt Barbara. ‘Mijn ouders waren ook huisarts. Met een klein groepje deden ze samen alle avond-, nacht- en weekenddiensten.’ Dat is al lang niet meer houdbaar.</p>
<p>De huisartsenspoedposten groeiden, zorggroepen ontstonden en later kwamen daar regionale huisartsenorganisaties (RHO’s) bij. Die organisaties bundelen de krachten van huisartsen in een regio, bijvoorbeeld voor spoedzorg, ketenzorg, digitalisering, personeelsvraagstukken en samenwerking met ziekenhuizen en gemeenten.</p>
<p>Barbara is voorzitter van het coöperatiebestuur van Hadoks, de RHO voor regio Haaglanden. ‘Hadoks is van, voor en door huisartsen,’ legt ze uit. ‘Zo’n 95 procent van de praktijkhouders in de regio is aangesloten en ook veel niet-praktijkhoudende huisartsen zijn aangesloten. Als coöperatie bepalen wij de koers en de strategie en zorgen we dat de organisatie namens ons kan handelen.’</p>

<p><strong>Uitnodiging</strong><br>Ervaar tijdens VvAA-event <a rel="noopener" href="/voor-leden/agenda/van-solo-naar-symfonie/" target="_blank" title="Van Solo naar Symfonie">Van Solo naar Symfonie</a> hoe sterk samenspel zorgt voor meer resultaat, meer energie én werkplezier in je dagelijkse praktijk en onderneming.</p>
<p>Actief in leiderschap en (regionale) samenwerking? Schrijf je in! Tot 1 april 2026 kosteloos, daarna € 125 (ex. btw). Per locatie 120 kaarten. Wacht niet te lang.</p>
<p><a rel="noopener" href="/voor-leden/agenda/van-solo-naar-symfonie/inschrijven/" target="_blank" title="Inschrijven" class="button">Reserveer je plek nu&nbsp;</a></p>

Van Solo Naar Symfonie (300 X 200 Px)

<h2>Wat is InEen?</h2>
<p>Naast haar werk in de regio is Barbara bestuurslid van InEen, de landelijke branchevereniging van regionale huisartsenorganisaties, huisartsenspoedposten, gezondheidscentra en regionale ondersteuningsstructuren (ROS’en).</p>
<p>‘InEen is eigenlijk de vereniging van al die organisaties die actief zijn rond de huisartsenzorg,’ zegt ze. ‘Het is de plek waar we van elkaar leren, maar ook waar we gezamenlijk belangen behartigen richting landelijke partijen.’</p>
<p>InEen werkt nauw samen met andere koepels, zoals de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) en het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). ‘Er wordt soms een tegenstelling gesuggereerd, maar die is er niet,’ benadrukt Barbara. ‘We hebben verschillende rollen, maar hetzelfde doel: zorgen dat iedereen toegang heeft tot goede huisartsenzorg.’</p>
<h2>Autonomie versus collectieve afspraken</h2>
<p>Regionale samenwerking schuurt soms, erkent Barbara. ‘Als huisarts hecht je enorm aan je autonomie. En terecht.’ Tegelijkertijd vraagt samen organiseren ook om gezamenlijke afspraken. ‘Dan lever je altijd een klein stukje vrijheid in.’</p>
<p>Dat spanningsveld blijft bestaan. ‘Maar het idee dat RHO’s het huisartsen lastig willen maken, klopt gewoon niet,’ zegt ze. ‘Geen enkele regionale organisatie heeft als doel om huisartsen te frustreren. Integendeel.’</p>
<p>Volgens Barbara zit de sleutel in betrokkenheid. ‘Als je langs de zijlijn blijft staan, voelt het al snel alsof ‘zij’ iets bedacht hebben wat ‘jij’ moet uitvoeren. Maar als je meedoet, meedenkt en meebeslist, verandert dat perspectief.’</p>

<h2>Van praktijkprobleem naar landelijke oplossing</h2>
<p>Wat Barbara’s rol bijzonder maakt, is dat zij continu schakelt tussen praktijk, regio en landelijk niveau. ‘Wat ik in mijn eigen spreekkamer tegenkom, neem ik mee naar de regio. En wat we regionaal uitproberen, kan weer landen in landelijk beleid.’</p>
<p>Een concreet voorbeeld is de organisatie van de avond-, nacht- en weekendzorg (ANW-zorg). In haar regio werd al geëxperimenteerd met zelfroosteren voor nachtdiensten, inclusief een kleine financiële prikkel. ‘Dat werkte. De handel in nachtdiensten verdween vrijwel volledig en de diensten werden veel beter ingevuld.’</p>
<p>Die praktijkervaring werd door InEen, LHV en NHG gebruikt bij het uitwerken van het Actieplan Werkdruk in de ANW. En dat was de basis voor landelijke afspraken in het Integraal Zorgakkoord. ‘Dan kun je zeggen: kijk, het werkt in de praktijk. Dit is geen theorie.’</p>
<h2>Regionale samenwerking die echt helpt</h2>
<p>Barbara ziet dagelijks wat regionale samenwerking kan opleveren. Zo werd in haar regio vroeg ingezet op specialistische consultatie: laagdrempelig overleg tussen huisartsen en medisch specialisten. ‘Veel vragen die bij de specialist belandden, konden met een vraag op afstand ook worden beantwoord. Door samen afspraken te maken, voorkom je onnodige verwijzingen en frustratie aan beide kanten en wordt de patiënt beter en sneller geholpen.’</p>
<p>De regionale organisatie nam de administratieve lasten op zich en maakte afspraken met zorgverzekeraars en ziekenhuizen. Inmiddels is er zelfs een landelijke betaaltitel voor dit soort consultatie. ‘Dan zie je hoe iets regionaals kan uitgroeien tot structureel beleid.’</p>
<p>Ook digitale ondersteuning speelt een grote rol. In de regio Haaglanden werd spraakherkenning collectief ingekocht en uitgerold. ‘Niet alleen het contract regelen, maar ook zorgen dat het werkt in de praktijk. Microfoons, ondersteuning, uitleg. Dat maakt het verschil.’</p>

<h2>Samen verantwoordelijk voor continuïteit</h2>
<p>Een ander voorbeeld waar Barbara trots op is, is ‘Mijn Praktijk’: een regionaal platform waarop huisartsen aangeven of ze open zijn voor nieuwe patiënten. ‘Patiënten zien in één oogopslag waar ze terechtkunnen,’ legt ze uit. ‘En praktijken krijgen minder telefoontjes.’</p>
<p>Het systeem geeft bovendien inzicht in regionale knelpunten. ‘Je ziet waar tekorten ontstaan en kunt daar samen met gemeenten en zorgverzekeraars gericht op sturen.’ Huisartsen die meedoen, ontvangen een kleine vergoeding en komen periodiek bijeen om de toegankelijkheid van zorg te bespreken. ‘Zo geef je samen inhoud aan verantwoordelijkheid.’</p>
<h2>Passend bij de beweging van IZA en AZWA</h2>
<p>De ontwikkelingen waar Barbara over spreekt, sluiten aan bij grotere landelijke bewegingen uit het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Beide zetten in op meer regionale samenwerking, sterkere eerstelijnszorg en betere afstemming tussen zorg en sociaal domein.</p>
<p>‘Het gaat er steeds om dat je het doel scherp houdt,’ zegt Barbara. ‘Niet: we voeren beleid uit. Maar: waarom doen we dit? Als iets meer werk oplevert voor huisartsen, is dat nooit de bedoeling geweest.’</p>
<h2>Vooruitkijken: ruimte om huisarts te zijn</h2>
<p>Als Barbara vooruitkijkt naar 2035, is één ding voor haar essentieel: het persoonlijke karakter van de huisartsenzorg moet behouden blijven. ‘Patiënten moeten weten wie hun huisarts is. Dat zal steeds vaker een team zijn, maar die continuïteit is cruciaal.’&nbsp;</p>
<p>Tegelijkertijd verwacht ze dat de organisatie verder verandert. Meer ondersteuning op regionaal niveau, slimme inzet van digitalisering en nauwere samenwerking in de wijk. ‘Niet om autonomie af te pakken, maar juist om ruimte te creëren en de zorg toegankelijk te houden.’</p>
<p>Ze noemt het voorbeeld van flexibiliteit in werktijden. ‘Waarom zou je je kind nooit naar school kunnen brengen omdat de telefoon om 8 uur open moet? Als je dat regionaal slimmer organiseert, kan er veel meer dan we denken.’</p>
<p>Barbara is duidelijk: ze gelooft niet in één vast model. ‘Het gaat erom dat huisartsen de mogelijkheid hebben om het werk zo in te richten dat het past bij hun leven en bij goede zorg.’</p>

<p>Barbara was ook te gast in onze podcast. Hoe zorgen regionale huisartsenorganisaties, andere organisaties en zorgverleners samen voor goede zorg in de regio: nu én in de toekomst? Een podcast vol inspiratie en ervaringen over thema's als digitalisering, continuïteit en verzuim.&nbsp;</p>

25 12 12 Vvaa De Zorg Leeft Lars Lensink, 11

Podcast

Barbara de Doelder is zo’n huisarts die niet alleen ziet waar het wringt, maar ook meteen denkt: dit kan slimmer.

‘Niet aan de zijlijn, maar aan de knoppen’

Barbara de Doelder is zo’n huisarts die niet alleen ziet waar het wringt, maar meteen denkt: dit kan slimmer. 

<p><strong>Barbara de Doelder is zo’n huisarts die niet alleen ziet waar het wringt, maar ook meteen denkt: dit kan slimmer. In haar praktijk bij Huisartsen Haagweg in Rijswijk en in haar rollen als voorzitter van het coöperatiebestuur van Hadoks en bestuurslid van InEen, zoekt ze voortdurend naar manieren om het werk efficiënter, overzichtelijker en vooral leuker te maken. ‘Als ik denk: dit kan beter, dan ga ik niet langs de zijlijn staan. Dan wil ik eraan trekken.’</strong></p>

Barbara de Doelder: ‘Niet aan de zijlijn, maar aan de knoppen’

<h2>3 inzichten</h2>
<p>Agressie in de zorg is geen incident, maar een hardnekkig probleem. Dat blijkt ook uit het recente&nbsp;<a rel="noopener" href="https://nos.nl/artikel/2602935-agressie-in-de-zorg-blijft-ondanks-maatregelen-groot-probleem" target="_blank" title="NOS-artikel over agressie">NOS-artikel over agressie in de zorg</a>. Hierin wordt beschreven dat agressie ondanks maatregelen groot blijft en zorgprofessionals hier dagelijks mee te maken hebben.</p>
<p>Agressie in de zorg laat zich niet vangen in één oorzaak of één oplossing. Op basis van de <a rel="noopener" href="https://izz.nl/media/1/IZZ-monitor-2025.pdf?v=1761908521" target="_blank" title="Monitor Gezond - werken in de zorg 2025" data-anchor="?v=1761908521">Monitor Gezond van IZZ werken in de zorg 2025</a> delen we hieronder 3 kerninzichten die laten zien hoe agressie, teamveiligheid en ondersteuning samenkomen in de dagelijkse praktijk.</p>
<h2>Inzicht 1: Ruimte om te zeggen wat het met je deed, maakt teams sterker</h2>
<p>Na een incident gaat de aandacht vaak snel naar de feiten. Wat gebeurde er, wie was erbij, hoe liep het af? In de hectiek van de dag is dat logisch. Maar wat er bij collega’s blijft hangen, komt lang niet altijd op tafel.<br>Stel je voor: na een incident loop je de behandelkamer uit en je voelt de spanning nog in je lijf. Een collega vraagt of het gaat. Jij knikt. In de overdracht vertel je wat er gebeurde, maar niet dat je twijfelde of je eerder had moeten ingrijpen. Niet dat je schrok. En ook niet dat je je afvraagt of je dit soort situaties te vaak alleen oplost.</p>
<h3>Psychologische veiligheid</h3>
<p>Dit is waar psychologische veiligheid over gaat. Over de ruimte om uit te spreken wat iets met je deed, welke vragen blijven hangen en wanneer je ondersteuning nodig hebt. In de Monitor scoort psychologische veiligheid gemiddeld een 3,8 (op 5). Veel professionals ervaren dus ruimte, maar die wordt niet vanzelfsprekend benut.</p>
<h3>De rol van het team</h3>
<p>Voor zorgorganisaties zit hier een belangrijk aandachtspunt. Psychologische veiligheid is geen individuele vaardigheid, maar een teamkwaliteit. Collega’s spelen daarin een rol door echt te luisteren, door te vragen en niet te snel over te gaan tot de orde van de dag. Leidinggevenden maken het verschil door dit gedrag te normaliseren en zelf het voorbeeld te geven. Door niet alleen te sturen op wat er is gebeurd, maar ook aandacht te hebben voor wat het met mensen doet.</p>
<p>Als die ruimte er is, wordt het makkelijker om twijfels te delen en hulp te vragen. En juist dat maakt teams beter toegerust om met agressie om te gaan. Niet alleen op het moment zelf, maar ook bij een volgend incident.</p>

<h2>Inzicht 2: Zonder gezamenlijke opvolging blijft agressie terugkomen</h2>
<p>Stel je een afdeling voor waar agressie wordt opgevangen, maar zelden echt wordt opgevolgd. Na een incident staan collega’s voor elkaar klaar. Er wordt even stoom afgeblazen en daarna gaat iedereen door.</p>
<p>Wat ontbreekt, is een vast moment om samen stil te staan. Wat zagen we aankomen, wat werkte wel, wat had anders gekund? En vooral: wat betekent dit voor het team als geheel.</p>
<h3>Steun bij collega's</h3>
<p>De Monitor laat zien dat medewerkers na ongewenst gedrag vooral steun zoeken bij collega’s. Dat helpt op het moment zelf, maar een formele melding of gezamenlijke terugblik volgt veel minder vaak. Zo doet slechts 37,7 procent van de medewerkers na ongewenst gedrag door patiënten of cliënten een formele melding, terwijl 70,1 procent steun zoekt bij collega’s. Daarmee blijft agressie iets wat je oplost in de hectiek van de dag, in plaats van iets waar je als organisatie van leert. Bij <a href="/nieuws-en-kennis/nieuws-en-artikelen/grensoverschrijdend-gedrag-in-de-zorg/" title="Grensoverschrijdend gedrag in de zorg">ongewenst gedrag</a> door collega’s en leidinggevenden wordt relatief vaak niets gedaan (15,3 procent en 17,6 procent).</p>
<h3>Structurele spanning</h3>
<p>Vanuit VvAA zien we dit regelmatig terug. Agressie wordt dan benaderd als losse gebeurtenissen, terwijl het vaak een signaal is van structurele spanning: in bezetting, werkdruk, teamdynamiek of in de manier waarop ondersteuning is georganiseerd. Zonder duidelijke afspraken over melden, nabespreken en opvolgen, komt die spanning steeds opnieuw terug.</p>
<p>Voor zorgorganisaties ligt hier een duidelijke opdracht. Niet door medewerkers te wijzen op wat ze moeten doen, maar door <a href="/nieuws-en-kennis/nieuws-en-artikelen/agressie-in-de-zorg/" title="Agressie in de zorg: incompany training">een proces te organiseren dat helpt</a>. Helder, voorspelbaar en gedragen door leidinggevenden. Zodat teams weten: na een incident laten we het niet liggen, maar pakken we het samen op.</p>

<p>In de ggz kent agressie specifieke risico’s. Het is vaker verweven met het zorgproces en kan samenhangen met een ziektebeeld, crisis of ontregeling. Dat maakt agressie complexer, maar niet vanzelfsprekend.</p>
<p>Juist daarom vraagt agressie in de ggz om gerichte aandacht voor beleid, ondersteuning en duidelijke juridische kaders. Niet alleen om zorgprofessionals te beschermen, maar ook om helderheid te bieden over verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid.</p>
<p>Voor ggz‑organisaties raakt agressie daarmee niet alleen de medewerker op de werkvloer, maar ook de manier waarop zorg, werkgeverschap en ondersteuning zijn georganiseerd.</p>

<h2>Inzicht 3: Zichtbare steun van leidinggevenden bepaalt of agressie bespreekbaar blijft</h2>
<p>Agressie en ongewenst gedrag zijn niet alleen een kwestie van wat er in het team gebeurt, maar ook van hoe zichtbaar en betrokken leidinggevenden zijn. Slechts 50,4 procent van de medewerkers is het volledig of grotendeels eens met de stelling dat hun leidinggevende weet wat er speelt op de werkvloer. 61,5 procent ervaart medeleven van de leidinggevende bij problemen.</p>
<h3>Ziet mijn leidinggevende wat er speelt?</h3>
<p>Dat betekent dat er voor een grote groep medewerkers twijfel kan ontstaan: ziet mijn leidinggevende wat dit met ons doet, en kan ik hier terecht als het spannend wordt?</p>
<p>Voor de zorgprofessional is dit extra relevant. Agressie speelt zich vaak af in situaties waarin medewerkers zelfstandig moeten handelen, snel moeten schakelen en achteraf moeten herstellen. Als leidinggevenden vooral op afstand staan, blijft agressie iets van het team zelf. Dat vergroot de kans dat incidenten niet worden gemeld, niet worden opgevolgd en zich herhalen.</p>
<h3>Agressie: een gedeelde verantwoordelijkheid</h3>
<p>Vanuit VvAA zien we dat zichtbare steun hierin het verschil maakt. Niet alleen door beleid of protocollen, maar door aanwezigheid. Door na een incident actief het gesprek te voeren, door te vragen hoe het gaat en door duidelijk te maken dat melden en reflecteren wordt gesteund. Wanneer leidinggevenden die rol pakken, voelen teams zich gesteund en wordt agressie een gedeelde verantwoordelijkheid in plaats van iets wat je er zelf bij draagt.</p>
<h2>Samen sterker na een incident</h2>
<p>Agressie kun je niet altijd voorkomen. Maar je kunt wél organiseren dat niemand er alleen voor staat en dat het team er samen sterker van wordt.</p>
<p>Dat hoeft niet groot of ingewikkeld te zijn. Juist kleine, heldere routines maken het verschil: wie doet wat na een incident, wanneer praten we na, wat leggen we vast, en hoe zorgen we dat ieder incident bijdraagt aan samen leren.</p>

Naar webinar Agressie in de zorg

<p>Wil je meer verdieping bij dit onderwerp? Bekijk dan het webinar van VvAA Legal over agressie in de zorg.</p>

Omgaan met agressie

<p>Met onze incompany training Omgaan met agressie vergroot je de veiligheid, weer­baar­heid en samenwerking binnen je team, praktijk of zorgorganisatie.</p>

<p>Wij helpen graag. Bel ons op werkdagen tussen 8.30 en 17.30 uur.</p>

Zorgteam Agressie Werkvloer GI 2177550287

Risicomanagement

Een verbaal agressieve patiënt of cliënt, een dreigende situatie of oplopende spanning in het team. Hoe ga je er als team mee om?

Hoe ga je als team om met agressie in de zorg?

In de manier waarop je als team agressie opvangt, nabespreekt en leert, zit de sleutel om sterker te worden.

<p><strong>Een verbaal agressieve patiënt of cliënt, een dreigende situatie of oplopende spanning in het team: veel zorg­professionals herkennen het. Agressie gaat over het moment zelf, maar óók over wat erna komt. Juist in de manier waarop je als team opvangt, nabespreekt en leert, zit de sleutel om sterker te worden. We delen 3 inzichten.</strong></p>

Omgaan met agressie begint bij veiligheid in het team

<p>Het afgelopen jaar hebben we dat als VvAA laten zien. Met steun aan zorgcongres over Gaza, waar zorgprofessionals lieten horen dat zorg niet los te zien is van rechtvaardigheid en menselijkheid. En met onze steun aan Shakib Sana, die onverstoorbaar blijft opkomen voor doodzieke kinderen die hier behandeling nodig hebben. Dat vraagt moed. Maar misschien nog wel meer: volhouden. Want invloed uitoefenen in de zorg is geen sprint, maar een lange wedstrijd.</p>
<p>We gaan daarom door met de beweging #vaniknaarwij. Omdat echte verandering begint bij verhalen. Niet bij spreadsheets en commissies, maar bij mensen die durven bewegen. Ons nieuwe boek – vanaf nu verkrijgbaar - #vaniknaarwij brengt zulke mensen bij elkaar: zorgprofessionals en bondgenoten die het verschil hebben gemaakt. Het boek is geen eindpunt, maar een uitnodiging. Om samen te bewegen.</p>

<p>Juist jonge zorgprofessionals hebben daarbij een stem nodig die ertoe doet. Met het ZorgDatJeHetWeet laten we zien dat zorgactualiteit ook helder, aantrekkelijk en dichtbij kan zijn. Dagelijks, scherp en toegankelijk. Niet zwaar, wel serieus. Niet simplistisch, wel begrijpelijk. Benieuwd geworden? Volg het Instagram kanaal.</p>
<p>Daarnaast willen we kennis bieden die er is, maar nog niet breed beschikbaar. Programma’s zoals de Arts en Auto schrijfpoli en de leergang Laat je Stem Horen geven zorgprofessionals iets wat vaak ontbreekt: ruimte, taal en vertrouwen om invloed te hebben. Niet alleen op patiëntenzorg, maar ook op beleid, cultuur en de toekomst van ons vak.</p>
<p>En last but not least: ik hoop dat 2026 een jaar wordt waarin je plezier voelt in je werk. Dat je momenten hebt waarop je denkt: ja, daarom ben ik dit vak ooit gaan doen. Met collega’s die er voor je zijn, met een systeem dat menselijk blijft en met het vertrouwen dat bewegen loont.</p>
<p>Namens iedereen bij VvAA: een mooi 2026. Met energie, verbondenheid en vooral: ZinInZorg.</p>

Marijn Houwert

Over de auteur

MARIJN HOUWERT 12

Wet- en regelgeving

Bestuur

Met de Zorgzoeker van VvAA zorgverzekering vind je snel een ziekenhuis, specialist, of andere zorgverlener bij jou in de buurt. Je ziet direct of wij een contract met deze zorgverlener hebben en welke vergoeding daarbij hoort.

Zorgzoeker - VvAA Zorgverzekering

Bij VvAA ondersteunen we meer dan 130.000 zorgprofessionals op het gebied van recht, financiën en andere bedrijfsvoering. Dit doen we samen met 800 bevlogen teamspelers. Kom jij werken bij VvAA? Bekijk welke vacatures we hebben.

Werken bij VvAA - Vacatures

Bij VvAA geloven we in digitale service. Via de veelgestelde vragen of chatbot Vive krijg je het snelste antwoord op je vraag. Wil je toch liever iemand spreken? Vraag dan aan chatbot Vive om contact met een medewerker.

Contact met VvAA

Marijn Houwert: 'Soms heb je van die momenten in een jaar waarop je voelt: dit is waarom we het doen.'

Van impact maken naar betekenis houden

<p>Soms heb je van die momenten in een jaar waarop je voelt: dit is waarom we het doen. Niet omdat het makkelijk is. Niet omdat het netjes past in beleidsnota’s, strategiedocumenten of jaarplannen. Maar omdat het raakt aan de kern van zorg: menselijkheid, verantwoordelijkheid en het besef dat je soms simpelweg niet kunt wegkijken.</p>

Privacyverklaring

Algemene voorwaarden

Disclaimer

Toegankelijkheidsverklaring

Cookiegebruik

Autoverzekering

Inboedelverzekering

Opstalverzekering

Doorlopende reisverzekering

Aansprakelijkheidsverzekering particulier

Zorgverzekering

Opleidingen en coaching

VvAA Legal

Praktijkadvies

Hypotheekadvies

Financiële administratie

Werkgeverszaken

Veelgestelde vragen

Schade melden

Gegevens wijzigen

Digitaal corresponderen

Verzekering opzeggen

Klacht indienen

Lidmaatschap

Vereniging en Groep

Werken bij

Regiokantoren

Kwaliteit en uw feedback

Pers

Hoe wil je contact opnemen?

<p>Onze website gebruikt functionele en analytische cookies om je de beste gebruikerservaring te geven.</p>
<p>Naast deze cookies vragen we je toestemming om ook cookies te plaatsen die helpen om relevante berichten en advertenties te laten zien. Dit doen we samen met geselecteerde derde partijen. We plaatsen deze cookies alleen als je akkoord gaat.</p>
<p>Onderaan de website bij 'Cookiegebruik' kun je meer lezen over de verschillende soorten cookies op vvaa.nl.</p>

MijnVvAA

Ledenservice

Zorgorganisaties

Over VvAA

Lid worden

<p>Door een tijdelijke storing kun je ons telefonisch niet bereiken. Wij werken hard aan een oplossing. Onze excuses voor het ongemak.</p>

Tijdelijke telefoonstoring

<p>Onze premies voor 2026 zijn gelijk aan die van 2025. Heb je nog geen VvAA Zorgverzekering? Bereken nu jouw premie.</p>

Van impact maken naar betekenis houden

Over de auteur

Meer lezen?