Meer regie door slimmer organiseren in de huisartsenpraktijk

Flexdokters ontstond vanuit een spanningsveld dat veel huisartsen herkennen. De kleinschaligheid van de praktijk is een kracht: persoonlijk, dichtbij en overzichtelijk. Tegelijk is die schaal vaak te klein om te innoveren en processen echt slimmer in te richten. ‘Wat we zagen is dat praktijken groter moesten worden om het werk aan te kunnen,’ zegt Jan Willem. ‘Maar daarmee loop je het risico dat je juist die kleinschaligheid verliest, terwijl je nog steeds te klein bent om serieus te kunnen vernieuwen.’

De oplossing zocht Flexdokters in een combinatie van beide werelden. Zelfstandige praktijken blijven eigenaar van hun praktijk, maar werken samen in een coöperatie. Vanuit die coöperatie worden gezamenlijke processen, innovaties en ondersteuning ontwikkeld. ‘Zo kun je kleinschalig blijven aan de voorkant en grootschalig zijn aan de achterkant,’ vat hij samen.

Meer tijd door slimmer proces

De kern van het model zit niet in ‘meer digitaal’, maar in slimmer organiseren. Jan Willem: ‘Wij geloven dat als je processen beter inricht, er tijd ontstaat. Die tijd kun je weer besteden aan persoonlijke aandacht.’ Een belangrijk voorbeeld is de manier waarop afspraken worden gemaakt. Patiënten kunnen laagdrempelig contact opnemen met hun eigen huisarts, telefonisch of via een e‑consult. De arts bepaalt vervolgens snel wat nodig is: een kort telefoongesprek, een uitgebreid consult of juist doorverwijzen naar de assistent.

‘In plaats van dat elke vraag automatisch een consult van 15 minuten wordt, ontstaat er maatwerk,’ zegt hij. ‘De ene patiënt help je in 5 minuten, voor de ander neem je 3 kwartier. Dat is fijner voor de patiënt en voor de huisarts.’

Regie voor patiënt en huisarts

Die manier van werken geeft beide kanten meer regie. De huisarts richt zijn agenda in op een manier die past bij het werk en het privéleven. ‘Je kunt zeggen: ik doe ’s ochtends telefonische consulten, later fysieke afspraken en misschien wil ik tussendoor tijd voor mijn kinderen,’ legt Jan Willem uit. De patiënt ziet wanneer de huisarts beschikbaar is en kiest een moment dat past. ‘Dat kan ’s ochtends of later op de dag. Die wederzijdse transparantie maakt het proces menselijker.’ Belangrijk is dat toegankelijkheid voorop blijft staan. ‘Digitalisering betekent bij ons niet dat alles via apps moet,’ benadrukt hij. ‘Mensen kunnen gewoon bellen. De technologie zit vooral achter de schermen.’

Waarom ouderen vaak extra tevreden zijn

Dat het systeem juist voor ouderen goed werkt, verrast soms. Toch laten cijfers iets anders zien: ouderen geven gemiddeld een hogere tevredenheidsscore dan jongere patiënten. ‘Dat komt doordat zij het directe contact met hun eigen huisarts enorm waarderen,’ zegt Jan Willem. ‘Als je snel persoonlijk contact hebt, vaak dezelfde of de volgende dag, voelt dat vertrouwd.’

Het idee dat digitalisering automatisch afstand creëert, klopt volgens hem dus niet. ‘Je moet beginnen bij een goed proces. Technologie volgt daarna.’ In de praktijk betekent dat soms niet meer dan een telefoontje op het juiste moment. ‘De patiënt drukt op een knop, kiest een tijdstip en wordt dan gebeld. Dat is niet ingewikkeld, maar wel heel effectief.’

De arts naar voren halen

Een belangrijk principe binnen Flexdokters is het benutten van expertise aan de voorkant. In het traditionele model fungeert de assistent vaak als eerste schakel. ‘Maar die mist soms de medische kennis om goed te bepalen hoeveel tijd iets kost,’ zegt Jan Willem. ‘Als de arts zelf snel contact heeft, kan die besluiten: dit kan in 5 minuten, dit moet uitgebreider, of ga even langs bij de assistent.’

Zo wordt de expertise van de huisarts effectiever ingezet en verdwijnen onnodige stappen uit het proces. ‘Het proces zat vaak in de weg,’ stelt hij. ‘Dat kun je veel beter toespitsen op wat er echt nodig is.’

Leren van elkaar met data

Naast rust en regie levert het model ook inzicht op. Vanuit de coöperatie krijgen praktijken spiegelinformatie: hoe snel kunnen patiënten terecht, hoe ziet de populatie eruit, hoe doen vergelijkbare praktijken het? ‘Als je niet weet hoe je het doet, kun je ook niet verbeteren,’ zegt Jan Willem. ‘Die inzichten helpen om van elkaar te leren, zonder dat iemand zijn autonomie verliest.’

Het delen van kennis en ervaringen ziet hij als een belangrijke motor voor verbetering. ‘Iedereen blijft zelfstandig, maar samen word je beter.’

Ook zorgverzekeraars zien de waarde van deze manier van organiseren. Flexdokters heeft een meerjarig strategisch partnership met Zilveren Kruis, dat innovaties, de omschakeling in de manier van werken en bepaalde diensten voor aangesloten praktijken financiert in regio’s waar zij de grootste zorgverzekeraar zijn. Daarmee hoeven huisartsen zelf niet te investeren om hun praktijk anders in te richten. ‘Het uitgangspunt is zorgwaarde,’ zegt Jan Willem. ‘De doelen zijn kwaliteit, patiëntervaring en betaalbaarheid, waarbij de huisarts de ruimte heeft om zélf te bepalen hoe hij dat organiseert.’

Lef en leiderschap

De aanpak vraagt wel iets van huisartsen zelf. ‘Je moet openstaan voor innovatie en bereid zijn om dingen anders te doen,’ zegt Jan Willem. ‘Het is een andere manier van werken en dat vraagt leiderschap, omdat je je team en je patiënten meeneemt.’

Tegelijk ziet hij hoe juist die verandering huisartsen weer dichter bij hun vak brengt. ‘We horen vaak dat mensen zeggen: ik was huisarts geworden om zorg te verlenen, maar ik voelde me vooral manager. Nu kan ik weer doen waar ik voor gekozen heb.’

Samenwerking met de regio

Flexdokters werkt landelijk, maar ziet zichzelf nadrukkelijk als aanvulling op regionale huisartsorganisaties. ‘Zij zijn sterk in regionale dekking en bijvoorbeeld samenwerking met het sociaal domein,’ zegt Jan Willem. ‘Wij zijn sterk in snel innoveren en processen ontwikkelen. Dat kan elkaar versterken.’ In sommige regio’s leidde die samenwerking zelfs tot behoud van praktijken waarvoor geen opvolger te vinden was.

Vooruitkijken: behouden en vernieuwen

Als Jan Willem vooruitkijkt, hoopt hij dat meer huisartsen het praktijkhouderschap weer als aantrekkelijk zien. ‘We hebben in Nederland hele sterke huisartsenzorg via kleinschalige zelfstandige praktijken en dat is cruciaal voor continuïteit van zorg en langdurige relaties met patiënten. Die rol moet dus weer aantrekkelijk worden’. 

Tegelijk ziet hij kansen om zorg proactiever te maken door gebruik te maken van data. Denk daarbij aan de huisarts een seintje geven als het nuttig lijkt als deze proactief contact opneemt met een chronische patiënt die al lang niet is gezien, of als een medicatiecheck daar aanleiding toe geeft, of om te checken hoe het met een patiënt gaat na ontslag uit het ziekenhuis.

Ook kan data en technologie slim ingezet worden om gezondheidsverschillen te verkleinen ‘We hebben lang gedacht dat digitale middelen verschillen vergroten,’ zegt hij. ‘Maar er liggen juist kansen om zorg begrijpelijker en toegankelijker te maken, ook voor mensen die digitaal minder vaardig zijn.’

Zijn ambitie is helder: het beste van twee werelden combineren. ‘Behoud wat waardevol is aan de huisartsenzorg,’ zegt Jan Willem. ‘En gebruik de mogelijkheden van nu om het werk beter, menselijker en toekomstbestendig te maken.’