‘Je ziet het ziekteproces onder de microscoop’

Pathologie is een vak dat voor veel mensen onzichtbaar blijft, maar een belangrijke rol speelt in de zorg. Pathologen onderzoeken weefsels en cellen om een diagnose te stellen. Denk aan biopten of materiaal dat tijdens een operatie wordt verwijderd. Bojou beoordeelt onder andere huidtumoren en melanomen. ‘Je kijkt naar cellen en probeert te begrijpen wat daar gebeurt. Soms bevestig je een vermoeden, soms ontdek je iets onverwachts. Het blijft elke keer een puzzel.’

Dat maakt het vak voor haar zo interessant. ‘Tijdens mijn opleiding vond ik het in het begin een heel moeilijk vak. Hoe kun je aan een stukje weefsel zien of het bijvoorbeeld uit de maag of de darm komt? Maar naarmate je meer leert, ga je steeds meer patronen herkennen. Het is een vak waarin je blijft leren.’

Diagnostiek op afstand

Het werk van pathologen verandert snel door digitalisering. Waar vroeger vooral met glasplaatjes (coupes) onder de microscoop werd gewerkt, zijn veel laboratoria nu digitaal. Ook in Delft werkt Bojou met ingescande beelden van weefselpreparaten. ‘Met grote schermen kun je de beelden heel gedetailleerd bekijken. Dat betekent ook dat je op afstand kunt werken. 90 procent van mijn werk kan ik in principe vanuit huis doen.’

Dat biedt flexibiliteit, bijvoorbeeld in combinatie met een gezin. Tegelijk blijft het belangrijk om in het ziekenhuis aanwezig te zijn. ‘Het contact met collega’s mis je anders. Pathologie lijkt soms solitair werk, maar je overlegt veel met elkaar over lastige gevallen. Bovendien ontwikkelt dit vak zich snel, dus houden we elkaar op de hoogte van de nieuwste inzichten en toepassingen en maken we samen beleid en visie. We doen natuurlijk diagnostiek, maar daarnaast komt er veel meer bij kijken.’

Digitalisering maakt het bovendien makkelijker om expertise te delen. ‘Je kunt beelden snel met collega’s of academische centra delen. Vroeger moest je preparaten opsturen. Nu kun je veel sneller samen naar een diagnose toewerken.’

AI als hulpmiddel

Ook kunstmatige intelligentie doet zijn intrede in de pathologie. Vooral bij grootschalige screeningsprogramma’s kan AI helpen om efficiënter te werken. ‘Bij het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker worden AI-tools al gebruikt om uitstrijkjes te beoordelen. Dat levert echt een efficiëntieslag op,’ vertelt Bojou.

Voor andere toepassingen staat de techniek nog in de kinderschoenen. Toch ziet ze duidelijke kansen. ‘Onze beroepsgroep is relatief klein en er zijn landelijk te weinig pathologen. AI kan helpen om bepaalde metingen of analyses betrouwbaarder, universeler en sneller te doen. Uiteindelijk komt dat de patiëntenzorg ten goede. Omdat de verwachting is dat de complexiteit van het vak toeneemt, is het alleen maar fijn als een deel van ons werk efficiënter kan.’

Een werkdag vol overleg en diagnostiek

Een gemiddelde werkdag begint voor Bojou met haar digitale werklijst. ‘Daar staan alle patiënten op die ik moet beoordelen. Ik kijk eerst welke onderzoeken prioriteit hebben.’ Daarna volgt een dagstart met de afdeling. ‘We bespreken hoe het laboratorium ervoor staat. Zijn er storingen? Is er achterstand? Daarna overleggen we met de pathologen onderling over moeilijke gevallen.’

Naast het beoordelen van weefselmonsters zijn er ook spoedsituaties. Tijdens operaties kan een chirurg bijvoorbeeld direct willen weten of een stukje weefsel tumor bevat. ‘Als er tijdens een operatie twijfel is, krijgen wij een vriescoupe. Dan moeten we snel beoordelen wat we zien. Soms bepaalt dat of een operatie doorgaat of niet.’

Ook zijn er regelmatig multidisciplinaire besprekingen met andere specialisten. ‘Met dermatologen bespreek ik bijvoorbeeld patiënten met een complexe huidafwijking. Samen kijken we naar het klinische beeld en wat ik onder de microscoop zie.’

Het plezier van een ingewikkelde puzzel

Hoewel veel diagnoses routine zijn, blijven er altijd verrassingen. Die gevallen geven Bojou extra energie. ‘In mijn kast staan boeken vol met zeldzame huidtumoren. Als ik iets tegenkom dat ik niet meteen herken, pak ik zo’n boek erbij. Dan ga ik echt puzzelen: wat zie ik precies en welke tumor zou het kunnen zijn?’ Ze laat een handboek zien met honderden verschillende tumoren van huid, haarzakjes en zweetklieren. ‘De meeste mensen kennen alleen een melanoom of basaalcelcarcinoom. Maar er bestaan nog veel meer varianten.’

Het moment waarop de puzzel klopt, blijft bijzonder. ‘Als je uiteindelijk ontdekt wat het is en dat ook klinisch past bij de patiënt, dan geeft dat echt voldoening.’ 

Balans tussen werk en privé

Bojou werkt parttime. Dat is een bewuste keuze. ‘Het is een intensief vak en je bent vaak ook buiten werktijd nog met casussen bezig.’ Daarnaast heeft ze een gezin en vindt ze het belangrijk om tijd voor haar kinderen te hebben. ‘Ik wil ze zelf naar school brengen en er zijn bij sportdagen of activiteiten. Dat betekent dat ik mijn werk soms anders organiseer.’ Die balans is volgens haar steeds belangrijker voor zorgprofessionals. ‘Veel collega’s kiezen bewust voor parttime werken. Werkplezier en privébalans spelen een grotere rol dan vroeger.’

Werkplezier in de zorg

Naast haar werk als patholoog zet Bojou zich ook in voor Zin in Zorg, een initiatief dat zich richt op werkplezier in de zorg. Als ambassadeur schrijft ze blogs over werkcultuur en samenwerking. ‘Veel mensen verlaten de zorg omdat het werkplezier onder druk staat. Terwijl het juist zo’n mooi vak is.’ In haar blogs richt ze zich op een brede groep zorgprofessionals. ‘Hoe kunnen we het werk leuker maken? Hoe zorgen we dat mensen zich gezien voelen op de werkvloer? Dat soort vragen houden mij bezig.’

Leren om hulp te vragen

Als ze terugkijkt op haar eigen carrière, heeft Bojou1 belangrijke les voor jonge zorgprofessionals: wees niet bang om hulp te vragen. ‘Ik nam vroeger veel verantwoordelijkheid op me en wilde alles perfect doen. Achteraf denk ik dat ik vaker hulp had mogen vragen aan collega’s.’ Ook pleit ze voor meer openheid op de werkvloer. ‘We proberen allemaal het beste te doen voor onze patiënten. Door onzekerheden of twijfels te delen, kom je vaak samen verder.’ Voor haar staat één ding vast: het vak blijft haar fascineren. ‘Elke dag zie je iets nieuws. En elke diagnose begint met dezelfde vraag: wat vertellen deze cellen ons?’