Groei en ontwikkeling ontstaan in een veilige cultuur op basis van vertrouwen en leiderschap

14-07-2014 

Waar het de mensen zijn die de raderen van een organisatie laten werken, ontstaan risico’s die je niet altijd kunt voorzien. In de gezondheidszorg heeft dit al gauw vergaande consequenties voor de kwaliteit en veiligheid van zorg. "Veiligheid is niet te vangen in tabellen; het is een permanent aanwezige waarde ‘onder de voeten’ van professionals die alle aspecten van de praktijk beïnvloedt. Professionals creëren veiligheid onder productiedruk en met middelen die beperkt zijn op alle niveaus van de organisatie1.”

Niemand gaat ’s ochtends naar het werk om fouten te maken

Niet één zorgprofessional gaat ‘s morgens naar zijn werk met het idee om een fout te maken. Toch overkomt het hen allemaal minimaal eens in hun carrière. Meestal de schrik van hun leven en vaak volledig onbedoeld. Een overdracht die verkeerd wordt begrepen, een onhandige handeling in een proces, een moment van afleiding, een apparaat dat niet goed werkt of lastig is in te stellen.

Is veilig incidenten melden voldoende?

Vast staat dat mensen fouten maken en dat is nooit volledig uit te bannen. Daar zijn we ons in de gezondheidszorg de afgelopen jaren steeds meer bewust van geworden, mede door het VMS-programma en de introductie van het veilig incidenten melden. Dit heeft voortuitgang en verandering gebracht. Maar is dat voldoende? Zijn we tevreden met het feit dat we gemiddeld in de bureaucratische fase ziftten? Wat betekent dat nu eigenlijk?

Zelf blijven nadenken

Bureaucratie staat synoniem voor een organisatiestructuur die gekenmerkt wordt door een veelheid aan regels en procedures, verdeling van de verantwoordelijkheid, hiërarchie en onpersoonlijke relaties. Herkenbaar door de vele checklists, administratie etc. die de afgelopen jaren hun intrede hebben gedaan in de zorg, vaak omdat het vereist is en opgelegd , maar zonder te hebben nagedacht hoe het optimaal kan functioneren in de organisatie. De regels en procedures worden daarom vaak als een belasting ervaren en niet gezien als een hulpmiddel. Het invullen van de checklist mag geen doel op zich zijn. Zelf blijven nadenken als zorgprofessional is belangrijk om te leren en fouten te voorkomen.

Vertrouwen basis voor ontwikkeling

Proactief staat voor vooruit denken, vooraf, preventie en actie. Patiëntveiligheid is een eerste vereiste en daarom wordt proactief bekeken en gemeld welke risico’s er zijn en hoe deze, bijvoorbeeld door training of aangepaste protocollen, zo goed mogelijk beheerst kunnen worden. Daardoor kom je als zorgprofessional meer in controle over hetgeen je belangrijk vindt en met hart en ziel wilt doen: veilige zorg verlenen. Dit vraagt een stukje leiderschap van iedere zorgprofessional. Maar ook dat de organisatie leiderschap toont en de zorgprofessionals hierin stimuleert en waardeert. Er moet vertrouwen zijn in het systeem en in het management. Vertrouwen dat je niet jezelf of anderen in de problemen brengt. En dat het van structuur naar cultuur gaat. Enkel wanneer mensen zich ‘empowered’ voelen, zijn ze klaar en bereid zich te engageren en te participeren in veiligheidsactiviteiten en –processen.

__________

1 Behind human error (2010) van David D.Woods, Sidney Dekker e.a.

Contact met VvAA

Hebt u vragen of wilt u meer informatie? Neem dan gerust contact met ons op.