De studiefinanciering slinkt, bijbaantjes nemen toe

04-03-2013 Anton van Tuyl

Veel studenten overwegen meer te gaan werken nu het kabinet Rutte serieuze plannen heeft om de studiefinanciering uit te kleden. Maar: ‘Het moet wel een bijbaan blijven, en geen bijstudie worden.’

Er ontstond nogal wat commotie, in november, toen uit het regeerakkoord bleek wat het tweede kabinet van Mark Rutte van plan is met de ‘stufi’. In het kort: de basisbeurs wordt vervangen door een sociaal leenstelsel, en de OV Jaarkaart wordt een kortingkaart. Uitwonende en thuiswonende studenten, die nu een maandelijkse basisbeurs van respectievelijk 272 en 98 euro krijgen, kunnen dit bedrag straks gaan lenen, en na hun studie terugbetalen. De aanvullende beurs, voor studenten die ouders met weinig inkomen hebben, blijft waarschijnlijk wel bestaan.

Niet sociaal

De kabinetsplannen hebben nog geen definitieve status, want de Tweede Kamer, de Raad van State en de Eerste Kamer moeten zich er nog over uitspreken. Volgens een woordvoerder van het ministerie van Onderwijs komt er in de zomer meer duidelijkheid over de toekomst van de studiefinanciering.

Als de plannen uit het regeerakkoord onverkort doorgaan, verdwijnt de basisbeurs in september 2014 voor nieuwe studenten. Veel studenten zullen dit opvangen door meer te werken of meer te lenen. Dat lenen kan dan via het sociaal leenstelsel, dat een lage rente berekent, die onder de marktrente ligt.

‘Ik vraag me nog steeds af waar het woord “sociaal” op slaat in dat sociaal leenstelsel’, zegt Kai Heijneman, voorzitter van de Landelijke Studenten Vakbond (LSVb). ‘Dat je het sociaal noemt, maakt het nog niet sociaal! De gemiddelde studieschuld is nu al 15.000 euro. Dat wordt straks nog veel hoger. En dat betekent weer dat ex-studenten het heel zwaar krijgen als zij beginnen met werken. Zelfs als je een minimumloon verdient, moet je volgens de huidige plannen meteen gaan aflossen. En met een torenhoge studieschuld is het ook moeilijk om een hypotheek te krijgen.’

Master

Studenten die al voor september 2014 aan hun studie zijn begonnen, vallen dan nog onder de oude regeling, mét basisbeurs. Maar hier zit een addertje onder het gras: een master wordt gezien als een nieuwe studie. Heijneman: ‘En aangezien geneeskundestudenten vaak wel drie jaar met hun master bezig zijn, raakt dit deze groep behoorlijk.’

Sander Mekke (20) zit in het tweede jaar van zijn geneeskundestudie, aan de VU in Amsterdam. Hij verwacht dat hij in september 2014 begint aan zijn master. Sander woont nu nog bij zijn ouders in IJsselstein. Omdat hij een hekel heeft aan schulden, werkt hij elke zaterdag in een supermarkt. Hij leent bij DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs) alleen het collegegeld, van circa 1.700 euro per jaar. Mekke: ‘Ik ben op zoek naar woonruimte in Amsterdam. Hopelijk lukt dat snel. Dan heb ik in de huidige regeling nog recht op een basisbeurs van ruim 272 euro. Als dat straks vervalt, krijg ik tijdens mijn master dus een extra kostenpost van bijna 10.000 euro.’ Sander wil in de toekomst een baantje in de zorg, maar hij verwacht niet dat hij over een paar jaar, tijdens zijn coschappen, nog tijd heeft voor een bijbaantje. ‘En ik heb gehoord dat je als coassistent maar een kleine vergoeding krijgt, dus dan moet ik flink lenen.’

Meer werken

Het Hoger Onderwijs Persbureau maakte in november bekend dat de gemiddelde student 20 tot 40 procent van zijn inkomen kwijt zal raken, als de kabinetsplannen ongewijzigd doorgaan. Zowel uitwonende als thuiswonende studenten krijgen dan dus financieel een zware tik. Dat zal ertoe leiden dat ongeveer twee derde van de studenten meer gaat werken tijdens de studie, heeft het Sociaal Cultureel Planbureau becijferd. Heijneman: ‘Daar maken wij ons echt zorgen om. Straks krijg je de situatie dat studenten meer tijd besteden aan hun bijbaan dan aan hun studie. Maar het moet natuurlijk wel een bijbaan blijven, en geen bijstudie worden.’

De rekening van de crisis komt op deze manier onevenredig zwaar bij studenten te liggen, vindt Heijneman. ‘Dit heeft procentueel nog veel grotere inkomenseffecten dan de inkomensafhankelijke zorgpremie, want het kan er zomaar toe leiden dat een student een derde van zijn inkomen kwijtraakt. Maar toch is er minder ophef over. Dat vinden wij onbegrijpelijk.’

Dat de OV Jaarkaart mogelijk wordt vervangen door een kortingkaart, waarvan het kortingspercentage overigens nog niet vaststaat, zal geneeskundestudenten ook nogal raken. Voor coschappen, studie en – als je op kamers zit – het bezoeken van je ouders moet je vaak flinke afstanden afleggen. Je kunt immers niet in elke stad geneeskunde studeren.

Domme zet

Ook als de plannen uit het regeerakkoord zonder wijzigingen worden ingevoerd, maakt Sander Mekke zijn studie geneeskunde gewoon af. ‘Ik moet wel, want aan een bachelor alleen heb ik niks. Ik vertrouw erop dat ik dat straks als arts wel terugverdien, maar misschien schrikt de nieuwe regeling toekomstige studenten af. Als de plannen doorgaan, zou ik dat een domme zet vinden van het kabinet. Ik snap wel dat er een economische crisis is, maar investeren in onderwijs is juist investeren in de toekomst. Daar bezuinig je toch niet op?’

Contact met VvAA

Ontdek wat een financieel adviseur voor u kan betekenen: