Publicatie lichte tuchtmaatregelen: middel erger dan de kwaal

15-02-2011 Annemarie Smilde

'Meer openheid en transparantie in de zorg'. Dat is vaak de reactie op berichten over disfunctionerende artsen. De druk op de politiek neemt toe om de zorg voor patiënten transparanter te maken. Zo kunnen die de kwaliteit van zorgverleners controleren. Begrijpelijk dus dat een amendement, ingediend door de SP, op een meerderheid in de Tweede Kamer lijkt te kunnen rekenen. Dit beoogt álle maatregelen openbaar te maken die tuchtcolleges opleggen. In het BIG-register, dat via internet toegankelijk is, staan nu alleen de maatregelen die van invloed zijn op de bevoegdheid van een zorgverlener om zijn beroep uit te oefenen. Denk aan een schorsing, een beperking van deze beroepsuitoefening of een verbod. De voorgestelde wetswijziging beoogt dat lichtere maatregelen (waarschuwing, berisping en geldboete) - met de motivering van de tuchtcolleges - hieraan worden toegevoegd. Dient de openbaarmaking van de deze maatregelen werkelijk de belangen van de patiënt?

Voorstanders van publicatie van lichtere maatregelen stellen dat patiënten zich op basis hiervan een oordeel kunnen vormen over de kwaliteit van een zorgverlener. De vraag is of dat zo is. Een maatregel wegens medisch tekortschieten hoeft immers niet te duiden op een evidente medische misser of een slechte arts. Een waarschuwing voor relatief kleine, niet-medische fouten, zoals een verklaring van een huisarts over een omgangsregeling, betekent nog niet dat de dokter (altijd) onzorgvuldig is. Bovendien zegt het ontbreken van een maatregel niets over de kwaliteit van een zorgverlener. Kortom: openbaarmaking van lichtere maatregelen geeft een patiënt slechts schijnzekerheid.

Middel erger dan de kwaal?

Een wezenlijke vraag is bovendien wat de effecten zullen zijn van de openbare registratie van maatregelen op zorgverleners. Het tuchtrecht is bedoeld als kwaliteitssysteem. Toch wijst de praktijk uit dat zorgverleners zelfs de lichtste maatregel, een waarschuwing, als een straf ervaren. Publicatie van maatregelen betekent dat zij hun hele carrière hierdoor achtervolgd zullen worden. Een peiling van VvAA onder 700 huisartsen en medisch specialisten toont aan dat driekwart van hen dit zo ziet. De dreiging van een publiekelijke veroordeling zal bij zorgverleners leiden tot een minder open en toetsbare opstelling in geval van fouten en incidenten. Terwijl de patiënt nu juist openheid wil. Bovendien gaat een defensieve opstelling ten koste van het leereffect van fouten en klachtzaken. Met uiteindelijk ook nadelige gevolgen voor de kwaliteit van de zorg.

Wat wel?

Waar zijn patiënten dan wel mee gebaat? Allereerst met controle door de Inspectie voor de Gezondheidszorg en de ziekenhuizen. De Inspectie krijgt nu al elke tuchtrechtelijke uitspraak toegestuurd. Zij kan hierin aanleiding zien het functioneren van een zorgverlener aan een nader onderzoek te onderwerpen. Zo nodig kan zij de zorgverlener volgen, ook als die van zorginstelling of werkgever verandert. Medisch specialisten zijn verplicht de Raad van Bestuur van hun ziekenhuis te informeren over een tuchtklacht, Ziekenhuizen kunnen in reactie hierop een eigen onderzoek starten. Dit is ook gebeurd bij een orthopedisch chirurg in Purmerend.

Daarnaast moeten zorgverleners het normaal gaan vinden om fouten en incidenten met een patiënt te bespreken en ervan te leren. Volgens de peiling van VvAA bespreekt driekwart van de huisartsen en medisch specialisten bijna altijd fouten met de patiënt. Een zelfde percentage geeft aan dat zorgverleners meer openheid kunnen bieden over medische fouten.

Vooral voor opleidingen en beroepsorganisaties is een taak weggelegd om te bereiken dat zorgverleners een open en toetsbare opstelling gaan zien als een onderdeel van hun professionele handelen. Zo heeft de KNMG, de beroepsorganisatie van artsen, hiervoor al gedragsregels en praktische adviezen opgesteld. Het is vervolgens aan de tuchtcolleges om gedragsregels en normen over de opstelling en communicatie nog nadrukkelijker te betrekken bij hun toetsing.

De conclusie is dat de publicatie van alle tuchtmaatregelen de patiënt geen houvast biedt bij de beoordeling van de kwaliteit van de zorgverlener, maar wel een bedreiging vormt voor open communicatie over fouten. Het middel lijkt hier al met al erger dan de kwaal. Dit terwijl er effectieve alternatieven voor handen zijn.

Annemarie Smilde
VvAA rechtsbijstand.
Smilde geeft leiding aan een team juristen dat in klacht- en tuchtzaken bijstand verleent aan verzekerde leden van VvAA.

Contact met VvAA

Hebt u vragen of wilt u meer informatie? Neem dan gerust contact met ons op.