Inloggen

Overdracht praktijk heeft tijd nodig

18 januari 2022 - Ondernemersadviseur Peter van Bakel spreekt regelmatig praktijkhouders die het voornemen hebben om (een deel) van hun praktijk over te dragen. Er komt heel wat bij kijken om een overnametraject in goede banen te leiden. In deze blog neemt Peter u stap voor stap mee in het proces vanaf het moment dat duidelijk is wie interesse heeft in (gedeeltelijke) overname.

De tijd zal het leren

Graag zit ik al in een vroeg stadium aan tafel met praktijkhouders die overwegen om hun praktijk geheel of gedeeltelijk over te dragen. Ik hanteer als stelregel dat je als zelfstandig ondernemer (in de zorg) ongeveer 5 jaar vóór overdrachtsdatum begint met de eerste stappen. Van deze 5 jaar besteed je ongeveer 1 tot 2 jaar aan het oriënteren op de mogelijkheden en het zoeken naar geschikte overnamekandidaten. Is er een opvolger in beeld, dan duurt het ongeveer 1 tot 2 jaar om daadwerkelijk tot overdracht te komen.

Veel praktijkhouders beseffen niet dat deze periode van 1 tot 2 jaar echt nodig is om alles op een goede en verantwoorde manier te laten verlopen. In dit artikel richt ik me daarom op deze laatste fase van de overdracht. Ik licht toe welke stappen nodig zijn en waarom het goed is om daar de tijd voor te nemen.

Overdracht door middel van maatschapsvorming

Als voorbeeld uit de dagelijkse praktijk neem ik een maatschap fysiotherapie. Deze bestaat op dit moment uit twee maten, die ieder voor 50% eigenaar zijn van de praktijk. In deze praktijk werken 12 fysiotherapeuten in loondienst. Beide eigenaren vinden het tijd om hun activiteiten als ondernemer af te bouwen. Het plan is om in eerste instantie een deel van hun maatschapsaandelen over te dragen aan personeel en gezamenlijk in maatschapsverband de praktijk voort te zetten om in een volgende fase het restant van hun aandelen over te dragen. Van de 12 personeelsleden geven er 3 na een tweetal gesprekken met de eigenaren aan interesse te hebben in het deelnemen in de maatschap. Doel is om te bepalen of en op welke manier dit vormgegeven kan worden.

Stap 1: de stap naar praktijkhouder/ondernemer

Omdat drie werknemers toetreden tot de maatschap, is het uitermate belangrijk dat deze 3 beseffen wat de verantwoordelijkheden zijn die horen bij de rol van praktijkeigenaar. In dit stadium zijn de bestaande praktijkhouders uiteraard de juiste mensen om hen daarin te begeleiden en te adviseren. Betrek deze werknemers bijvoorbeeld al bij managementbeslissingen of contacten met externe partijen.

Maar de 5 maten gaan als team ook voor langere tijd een samenwerking aan. Dan is het noodzakelijk om goed in beeld te hebben hoe dit team optimaal kan functioneren. Wie heeft welke rol in het team? Wat verwachten de teamleden van elkaar? Wat zijn de sterke en zwakke kanten van iedereen? En hoe ga je bijvoorbeeld om met conflicten?

Om de (beoogde) teamleden daarin te ondersteunen, bestaat de mogelijkheid om onder begeleiding van professionals één of meer teamcoaching sessies te organiseren. Dit kan er overigens ook toe leiden dat een beoogd opvolger afziet van overname of intreden.

Maar de intreders gaan ook ondernemen en dat betekent dat zij veel praktische zaken moeten regelen. Ter voorbereiding verwijs ik in deze gevallen meestal naar de website van de Kamer van Koophandel

Stap 2: concreet overnamevoorstel formuleren

Uiteindelijk is het aan de bestaande praktijkhouders om met een concreet voorstel te komen voor de teamleden die zich willen inkopen. Ik benadruk altijd dat het gebruikelijk is dat zowel de overdragende als de intredende partijen zich laten adviseren en bijstaan door ieder hun eigen adviseur. Immers de belangen van beide partijen verschillen dusdanig dat één adviseur voor beide partijen niet wenselijk is. 

De overdragende partijen stellen samen met hun adviseur een overnamevoorstel op. Dit is een proces wat tijd kost. Immers om een dergelijk voorstel op te stellen heb je informatie nodig over de praktijk, de diverse marktomstandigheden en de wetgeving. Het is belangrijk dat de zittende praktijkhouders zich in deze fase ook laten bijstaan door een accountant, fiscalist of financieel planner. Naast organisatorische gevolgen, heeft deze overdracht namelijk ook financiële en fiscale gevolgen voor beiden. Advisering vanuit deze hoek heeft uiteraard ook tijd nodig.

Stap 3: beoordeling overnamevoorstel

De volgende stap is dat de kandidaatkopers in gesprek gaan met hun adviseur over het overnamevoorstel. Deze beoordeelt het voorstel op diverse onderdelen zoals de voorwaarden, de overnameprijs, maar neemt ook de (lokale) marktomstandigheden in de overweging mee.

Verder rekent de adviseur door wat het verwachte winstniveau in de nieuwe maatschap is, welke winstaandelen iedereen in dat geval realiseert en wat de invloed daarvan is op het netto besteedbaar inkomen van de kopers. Oftewel, welk verschil is er ten opzichte van het huidige inkomen en welke effecten heeft dit op de inkomens in de komende jaren? Dit is een belangrijk punt, omdat in de meeste gevallen externe financiering nodig is. Ofwel door een bank, door familie of een andere financier.

Stap 4: onderhandelingen

Daarna gaan kopers en verkopers (en/of diens adviseurs) met elkaar in gesprek om te komen tot een overdracht die voor alle partijen acceptabel is. Dat gaat niet alleen over de overnameprijs, maar heeft ook betrekking op diverse voorwaarden van intreden.
In dit stadium onderhandel je ook over afspraken die in het nieuwe maatschapscontract komen, zoals gerechtigheid, winstverdeling, stemgerechtigdheid en vele andere zaken.

Dit onderdeel van het proces neemt over het algemeen de meeste tijd in beslag. De beslissingen die hieruit voortvloeien hebben immers het grootste effect in de nabije toekomst.

Stap 5: contractuele vastlegging

Zijn partijen het eens over de voorwaarden van intreden, dan stellen zij een overdrachtscontract op in combinatie met een maatschapscontract. Ook dit proces heeft tijd nodig. Per slot van rekening ziet iedere partij graag zoveel mogelijk zijn/haar eigen belang terug in de schriftelijke afspraken.

In een overdrachtscontract staan onder andere ontbindende voorwaarden: onder welke omstandigheden gaat de overdracht niet door. Een reden waardoor een overdracht niet door kan gaan is als de kopers geen financiering krijgen. Na ondertekening van het overdrachtscontract zullen de kopers contact moeten zoeken met een externe financier. In veel gevallen is dat de bank. De ervaring leert dat een bank ongeveer 6 tot 8 weken nodig heeft om tot een financieringsvoorstel te komen.

Tot slot: overige praktische zaken

Nadat een en ander is afgerond, zijn er nog veel praktische zaken die geregeld moeten worden. Het bijschrijven van de nieuwe maten in de Kamer van Koophandel, zorgverzekeraars op de hoogte stellen, aanpassen van diverse contracten die de huidige maatschap heeft lopen, het regelen van diverse verzekeringen voor de nieuwe maten (let op: een arbeidsongeschiktheidsverzekering aanvragen kost tijd) en dergelijke. Al met al komt er dus veel kijken bij het overdragen van een praktijk. 
Peter van Bakel | VvAA

Peter van Bakel

"De cijfers zijn bij mij in goede handen"


Mijn focus ligt op bedrijfskundige advisering aan ondernemers werkzaam in de zorg. Ik reken de financiële gevolgen door van investeringen. Samen met de ondernemer rekenen we door wanneer het verstandig is om te stoppen. Ik breng in beeld wat het betekent om van rechtsvorm te wijzigen en bij de verkoop of aankoop van een praktijk stel ik een waardebepaling op.


linkedin vvaa  Bekijk mijn profiel

Neem contact op met VvAA  030 - 247 42 48

contactformulier  Stuur uw bericht

Praktijk overdragen
Uw VvAA-adviseur helpt u graag bij de overdracht van uw praktijk. Van de voorbereiding tot de afwikkeling van de contractuele en administratieve zaken.