Presteren onder druk kun je leren

Helpt stresstraining om fouten te voorkomen?

Door: Lilian Knol, senior adviseur preventie/ risicomanager

Stress op je werk!! Of ik daarover even een blog wil schrijven want ‘jij was ooit operatieassistent en dan weet je vast wel wat mooie voorbeelden’. Ik schiet inderdaad gelijk in de stress. Graaf in mijn geheugen. En probeer het gevoel op te roepen hoe het ook alweer was om slaapdronken de telefoon op te nemen om 2.00 uur ‘s nachts. Aan de andere kant van de lijn de stem van de portier met een mededeling waarvan je weet dat je dat als mens niet wilt meemaken. Een sectio, een aneurysma aortae, een ongeluk met zwaar trauma. 
 

Het uiterste

Snel de kleren aan en de auto in. Meestal begint je hoofd dan al te draaien, over wat je moet doen. Straks wordt het uiterste van je gevraagd. Echt op de weg let je niet en helemaal wakker ben je ook niet. Als ik er nu over nadenk, heb ik altijd veel geluk gehad en is het prettig dat er in de nachtelijke uren ook weinig verkeer is. Eigenlijk begint de onveilige situatie dan al en dan ben je nog niet eens op je werk. Ik ben altijd heelhuids aangekomen. Routine, dat is het woord dat dan naar boven komt.

Routine

Wat me het meeste bij staat, is de ingehamerde routine bij het bedrijfsklaar maken van een operatiekamer. Dat helpt enorm om de zaken snel en goed voor elkaar te krijgen. Ik kon er later als docent operatieve zorg en techniek niet genoeg op wijzen als we in het skills lab situaties naspeelden: oefenen, oefenen en nog eens oefenen. Oefening baart kunst. Dat zie je ook terug in het artikel in Arts en Auto over omgaan met stress in de acute zorg. Peter Renden, bewegingswetenschapper aan de VU, heeft de effecten van stress op de performance van politieagenten onderzocht. Uit het onderzoek bleek dat stress vaak een negatieve invloed heeft op de vaardigheden. En wat zijn conclusie is: presteren onder druk kun je leren!

Missie

Het helpt om realistische stressvolle situaties na te bootsen en deze te debriefen. Andere sectoren weten dit al veel langer en maken daar slim gebruik van om een missie tot een goed einde te brengen. Dus waarom niet in de zorg? Zorgprofessionals hebben immers ook een missie; de zorg voor de patiënt met de best mogelijke uitkomst. Dat de risico’s aanzienlijk kunnen zijn voor de patiënt bij complexe en stressvolle situaties lijkt me duidelijk. 

Incidenten

Toch denk ik dat we als zorgprofessionals het merendeel van de tijd te maken hebben met niet-acute situaties en veel vaker te maken hebben met bijna-incidenten dan met incidenten. Al die zaken die we met elkaar net op tijd recht weten te zetten en te corrigeren. Als een huisarts met zijn assistenten aan het einde van de dag samen zouden debriefen en de balans zouden opmaken over het aantal bijna-incidenten denk ik dat je schrikt van het aantal. Juist daar valt veel winst te halen en zijn er dingen te verbeteren op het gebied van samenwerken, communicatie en afspraken. Wat vandaag net goed gaat, gaat morgen mogelijk faliekant mis met alle gevolgen van dien.
 
Maar laat ik u niet te veel stress bezorgen. Nul risico bestaat nu eenmaal niet. En in bijna alle gevallen gaat het goed en verlenen we de juiste de zorg, op het juiste moment, bij de juiste patiënt.

Wat denkt u? Denkt u dat training helpt om beter te kunnen functioneren onder stress en fouten in de zorg te voorkomen? Ik ben benieuwd naar uw mening: lilian.knol@vvaa.nl 
Stress in de zorg

Over de auteur

Lilian Knol
Lilian Knol is senior adviseur preventie / risicomanager en projectleider Veilig Incidenten Melden bij VvAA. 
E: lilian.knol@vvaa.nl
M: 06 51608066
 
“Gezondheidszorg is al 30 jaar lang de rode draad in mijn werkzame leven. Eerst als operatieassistent. Later als docent gezondheidszorg, auditeur en risicomanager. Altijd met de gedachte dat het anders, beter kan. In mijn huidige functie krijg ik de kans om samen met onze leden en de zorgorganisaties te werken aan de kwaliteit van de zorg.”