Nieuwe Ambtenarenwet in aantocht

27 november 2017 - Op initiatief van de Tweede Kamer is een nieuwe Ambtenarenwet aangenomen. Bedoeling is dat deze per 1 januari 2020 in werking gaat treden. De politiek benoemt deze wet als de normalisering van ambtenaren. De huidige ambtelijke status wijkt namelijk  geheel af van een reguliere arbeidsovereenkomst. Waar een gewone burger veel vorderingen gedurende vijf jaren kan indienen moet een ambtenaar binnen 6 weken in actie komen om een recht veilig te stellen via bezwaar. Dat komt doordat de ambtenaar onder het bestuursrecht valt en de gewone arbeidsovereenkomst onder het burgerlijk recht.

Niet kan worden ontkend dat dit verschil soms heeft geleid tot vreemd onderscheid. De medisch specialist bij het AMC is ambtenaar. De medisch specialist bij de VU is werkzaam op basis van een arbeidsovereenkomst. Hetzelfde geldt voor het openbaar onderwijs en het bijzonder onderwijs.

De aangenomen wet bepaalt dat bestaande bestuursrechtelijke ambtelijke arbeidsverhoudingen van rechtswege worden omgezet in burgerlijkrechtelijke arbeidsovereenkomsten. Men heet dan nog wel ambtenaar, maar dat is alleen omdat men voor een overheidswerkgever werkt. Het bestuursrecht is dan niet langer van toepassing.

Dit geldt overigens niet voor alle huidige ambtenaren. In de nieuwe wet zijn een aantal uitzonderingen opgenomen. Rechters, militairen en politieambtenaren krijgen niet van rechtswege een arbeidsovereenkomst. Bijzonder is dat de wet niet regelt wat er dan wel met hen moet gebeuren en wat voor hen gaat gelden. Dat zal in allerlei aparte wetten moeten worden geregeld. Dan moet dus in bijvoorbeeld de Politiewet het ambtenarenrechtelijke deel worden opgenomen. 

Sprake is een vreemde rechtsfiguur, want een overeenkomst is in beginsel uit vrije wil gesloten. Hier wordt de overeenkomst van rechtswege gevormd. Veel huidige ambtelijke werkgevers zullen trachten daadwerkelijk een arbeidsovereenkomst op papier te krijgen met handtekeningen van de huidige ambtenaren eronder. Andere werkgevers zullen eerst aanzien of dit nodig is.

Een ondertekende arbeidsovereenkomst is nodig om een aantal bepalingen te kunnen laten werken. Als voorbeeld; een concurrentiebeding moet schriftelijk overeen zijn gekomen. Afwijkende opzegtermijnen ook. Daarnaast zullen de huidige ambtelijke reglementen met de regeling van de rechtspositie van ambtenaren vervallen. Daarvoor zullen cao’s in de plaats moeten komen. Zolang een cao niet algemeen verbindend is verklaard, is niet iedereen daaraan gebonden. Dat is anders als een zogeheten incorporatiebeding in een arbeidsovereenkomst is opgenomen. 

De wet bepaalt verder dat de overheidswerkgever bijzondere verplichtingen krijgt. Er dient een integriteitsbeleid, een klokkenluidersregeling en een registratie nevenwerkzaamheden te worden gevoerd. De nieuwe ambtenaar krijgt ook verplichtingen die verder gaan dan in het reguliere burgerlijke arbeidsrecht. Onthouding van bepaalde nevenwerkzaamheden, strengere geheimhouding, beperking van de vrijheid van meningsuiting en een verplicht meewerken aan onderzoek van lichaam en/of kleding is opgenomen in de wet.

Bedoeling is inwerkingtreding per 2020. Of dat gehaald gaat worden, is uiteraard de vraag. Daarnaast is het de vraag of enig voordeel wordt behaald met deze operatie. Vooralsnog is het vooral een dure operatie die veel afdelingen P&O bij de overheid aan het werk gaat zetten.
 

Over de auteur

Jurist Cees de Wever | VvAA

Cees de Wever

Gaan!


Mijn expertises:

Arbeidsrecht

Ambtenarenrecht

Sociaal zekerheidsrecht

IGZ vraagstukken


linkedin vvaa  Bekijk mijn profiel

Neem contact op met VvAA  06 - 12 18 90 76

contactformulier  Stuur uw bericht