Diagnosefout belangrijke oorzaak medische misser

Gemiste diagnose, wat kunnen we er samen aan doen?

Door: Lilian Knol, senior adviseur preventie / risicomanager

Het verlenen van zorg is een uitdagende en complexe taak met veel risicomomenten. Als daarbij iets misgaat, kan dat verstrekkende gevolgen hebben voor de patiënt.* Denk daarbij aan medicatiefouten, informatieverlies tijdens de overdracht, defecte of verouderde apparatuur, onsteriele scopen, een verkeerde behandeling of een onjuist uitgevoerde procedure. Het kan op veel verschillende manieren fout gaan. Toch is het stellen van een diagnose een handeling die relatief vaak fout gaat.   

Tenminste 1 verkeerde diagnose per patiënt

Bijna iedereen komt weleens bij de huisarts. Het is de primaire taak/rol van de huisarts om een diagnose te stellen, klachten te behandelen of voor een passende doorverwijzing te zorgen. Uit een recent uitgebracht Amerikaans rapport van het gerenommeerde Institute of Medicine (IOM) blijkt dat de meeste mensen tenminste 1 keer in hun leven verkeerd worden gediagnosticeerd, soms met desastreuze gevolgen. Er is geen reden om aan te nemen dat dit in Nederland niet het geval is.
  
Foute diagnose staat dan ook al jaren te boek als belangrijkste schadepost bij verzekeraars van medische aansprakelijkheid***. Daarnaast groeit de vraag naar zorg en voeren huisartsen vaker complexe taken uit en regelen bijvoorbeeld voor- en nazorg bij operaties. Doordat de huisarts deze meer tweedelijnszorgtaken uitvoert, neemt het potentieel aantal risico’s toe dat met misdiagnoses gepaard gaat. 

Wat merkt VvAA van de gemiste diagnoseclaims?

Uit cijfers van VvAA blijkt dat 72% van de claims het gevolg is van een gemiste, te late of verkeerde diagnose. Het verwijt is dan dat de behandeling niet goed of te laat wordt ingezet. Vaak voorkomende gemiste diagnoses zijn onder meer:

  1. Cerebro Vasculair Accident
  2. Cardiovasculaire aandoeningen
  3. Longembolie
  4. Tumoren
  5. Retinaloslating
  6. Hand, pees en polsletsels missen van zenuwbeschadiging

Zijn diagnosefouten te voorkomen?

Het stellen van een diagnose is een complex proces en een fout is niet altijd te voorkomen. Toch is er verbetering mogelijk. VvAA ondersteunt u graag bij het terugdringen van diagnosefouten. Daarom werken we samen met experts op het gebied van diagnosefouten en doen we gezamenlijk onderzoek naar mogelijke oplossingen. Op 29 november gingen we tijdens onze ledenbijeenkomst 'Inzicht in diagnosefouten' met een aantal huisartsen in gesprek en lieten we ons uitgebreid informeren door Laura Zwaan. Zij doet onderzoek naar diagnosefouten en is verbonden aan Erasmus MC instituut iMERR.

Zelf aan de slag

Het grootste deel van u tijd besteedt u aan het stellen van een diagnose. Niet verwonderlijk dat dit weleens fout gaat. Mogelijk bent u zich er niet eens van bewust en ziet u dit als het risico van het vak. Een diagnosefout is een incident dat ook in de VIM-registratie thuishoort.

In onze checklist diagnosefouten vindt u een paar handige vragen die u kunt gebruiken om alert te blijven en om een diagnosefout te voorkomen. De vragen lijken eenvoudig en open deuren, maar schijn bedriegt. De checklist is met wetenschappelijke input tot stand gekomen en loopt als vanzelfsprekend de meeste valkuilen langs. Met daarin onder meer vakkennis, overdracht, organisatie, menselijk gedrag en het falen van ons menselijk brein om zaken goed te beoordelen. Probeer het gerust eens uit. Zeker de moeite waard als het onderbuikgevoel opspeelt van er is iets niet pluis.

Zie ook vvaa.nl/huisartsenclaims
 
Bronnen:
* G.J. Kuhn, ‘Diagnostic errors’, Academic Emergency Medicine 2002
** Society to Improve Diagnosis in Medicine
*** VvAA
 
Share op Whatsapp Share op Twitter Share op LinkedIn Stuur via email

Wat is een diagnosefout, misdiagnose of diagnose gemist?

We gebruiken de terminologie, diagnosefout*, diagnose gemist en misdiagnose regelmatig door elkaar. Toch gaat het om 3 verschillende dingen: 

  • Diagnosefout = Een diagnose die te laat, verkeerd of gemist is.
  • Diagnose gemist = Een diagnose die niet gesteld is (maar bv. pas bij autopsie aan het licht is gekomen).
  • Misdiagnose = Een diagnose die is gesteld, maar die de patiënt niet heeft (verkeerde diagnose).

* Hoewel de term diagnosefout vaak gevoelig ligt vanwege het woord 'fout' is het wel de meest gangbare term.

Invitational Inzicht in diagnosefouten

  • Download het verslag
  • Download de presentatie

Over de auteur

Lilian Knol
Lilian Knol is senior adviseur preventie / risicomanager en projectleider Veilig Incidenten Melden bij VvAA. 
M: 06 51608066
 
“Gezondheidszorg is al 30 jaar lang de rode draad in mijn werkzame leven. Eerst als operatieassistent. Later als docent gezondheidszorg, auditeur en risicomanager. Altijd met de gedachte dat het anders, beter kan. In mijn huidige functie krijg ik de kans om samen met onze leden en de zorgorganisaties te werken aan de kwaliteit van de zorg.”