Hoe voorkom je een burn-out?

23-05-2012 VvAA redactie

Zo’n 150 belangstellenden woonden de burn-out lezing bij op dinsdag 22 mei 2012 bij VvAA. Sommigen kwamen vanuit persoonlijke redenen en andere meer vanuit beroepsmatige interesse, vaak ook beide. Want wat je opsteekt voor jezelf, kun je ook weer gebruiken bij je patiënten of je medewerkers en andersom.

Dat burn-out op de agenda staat is niet verwonderlijk. 13% van de Nederlandse beroepsbevolking heeft verschijnselen van een burn-out. Dat zijn bijna 1 miljoen mensen. De laatste jaren is er een stijging in het aantal gevallen, van 11% in 2007 tot 13% in 2011. Aan burn-out zit ook een kostenplaatje: zo’n 7,5 miljard euro per jaar. Maar vooral de persoonlijke effecten zijn groot.

Opeenstapeling van taken

Mensen die een burn-out oplopen, voelen hun werk als een opeenstapeling van taken die steeds zwaarder op hun schouders rust. Zo erg dat ze oververmoeid en geprikkeld raken en het gevoel hebben dat de gewone werkzaamheden steeds meer moeite kosten. Als reactie gaan ze vaak nog harder werken. Tot het moment dat er iets knapt. Wie een burn-out gehad heeft, zal zich dat moment goed voor ogen kunnen halen.

Tijdens de lezing kwamen verschillende experts aan het woord die ingingen op manieren om stress en burn-out te voorkomen.

The art of balancing door Jelle Prins

Jelle Prins kwam als eerste aan het woord. Prins was initiator en managing researcher voor het landelijke onderzoek naar de balans tussen opleiding, werk en privé onder 5245 aios. Uit deze landelijke studie bleek dat 21,6% van de aios in Nederland burn-outverschijnselen ervaart.

Burn-out of bevlogenheid
Prins lichtte toe dat burn-out onder te verdelen is in drie niveaus die in ernst toenemen:
1. Emotionele uitputting: de accu is leeg, een vakantie helpt niet meer om de accu op te laden
2. Depersonalisatie: cynisme en afstandelijkheid naar anderen
3. Persoonlijke bekwaamheid: niet meer kunnen wat je eerst goed afging

De tegenhanger van burn-out is bevlogenheid. Ook bevlogenheid kent drie niveaus:
1. Vitaliteit: energie en veerkracht
2. Toewijding: inspiratie en enthousiasme
3. Absorptie: op een plezierige manier opgaan in je werk

Ontstaan van burn-out
Volgens Prins draait het om balans: ‘The key to life is balance’. Dat gaat op voor veel dingen in het leven. Ook een schipper moet soms de wind uit de zeilen halen omdat het schip anders omslaat. Zo geldt dat ook voor de balans tussen de taakeisen (datgene wat je moet doen aan taken en werkzaamheden) en de bronnen (zaken die je ondersteunen in je werk zoals ondersteuning, coaching, autonomie). Als de werkgerelateerde taakeisen hoog zijn en de werkbronnen beperkt, kan dit leiden tot gezondheidsproblemen, stress en burn-out. Zijn de bronnen groot, dan leidt dit juist tot meer bevlogenheid.

Aanpak: meer doen van wat je leuk vindt
Om een burn-out tegen te gaan kun je daarom naast de klassieke cognitieve benadering kiezen voor de resourcebenadering. Dat houdt in: meer doen van wat je leuk vindt, zorgen voor voldoende bronnen, ruimte maken voor jezelf, aardig zijn voor jezelf en je bevlogenheid hervinden.

Zenvol leven door Merel Ritskes-Hoitinga

De tweede spreker was dierenarts en hoogleraar Merel Ritskes-Hoitinga. Ze is zelf ervaringsdeskundige op het gebied van burn-out. Na een lange periode 7 dagen per week gewerkt te hebben, raakte zij een aantal jaar geleden burn-out.

“Tijdens een vergadering van de OR schoot ik uit mijn slof en ik kon niet meer ophouden. Dat was niets voor mij. Het was voor mij uiteindelijk het signaal dat het niet meer ging.”

Waarom heb ik de signalen gemist?
“Natuurlijk ging het al langer niet goed, maar ik erkende de signalen niet. Als ik in het bos ging lopen met de hond, kon ik alleen maar denken: snel weer terug om mijn e-mail te lezen. Toen het te laat was heb ik me dikwijls afgevraagd hoe het mij heeft kunnen gebeuren. Waarom had ik de signalen gemist?”

Opgelucht
Ritskes-Hoitinga ontdekte via haar man, een van de pioniers van Zen in Nederland, de positieve werking van de concentratie-meditatietechniek Zen. Kleermakerszit, rug recht, ogen voor je op de grond gericht en je adem tellen. Daar komt het kortgezegd op neer. Tijdens de Zen-meditatie worden onverwerkte ervaringen, zowel positieve als negatieve, verwerkt. Dat geeft een enorm opgelucht gevoel. Het resultaat is meer ruimte en het vermogen om goed en flexibel met veranderingen om te gaan. Je leert te denken wat je wilt denken en te voelen wat je wilt voelen, licht Ritskes-Hoitinga toe.

Meer informatie over Zen.nl

Doe datgene wat belangrijk is – door Remco Heukels

Als laatste kwam Remco Heukels aan het woord. Hij is trainer bij VvAA opleidingen & teamcoaching en bij de Academie voor medisch specialisten. Remco Heukels geeft onder meer trainingen Persoonlijke effectiviteit.

Tijdens zijn trainingen hoort hij regelmatig van cursisten: “Als ik zo doorga, brand ik op.” Om dat te voorkomen geeft hij een aantal tips. Zoals het inzicht om je alleen op zaken te richten waar je echt invloed op hebt. Mensen voelen zich betrokken bij heel veel onderwerpen en gebeurtenissen, ook bij zaken waar ze geen invloed op hebben. Als je daar energie en tijd aan besteedt, raak je uitgeput. Richt je energie daarom op díe zaken waar je wel iets aan kunt doen, ook al zijn het kleine dingen en boek je maar kleine stapjes vooruitgang. Je merkt dan vanzelf dat de cirkel van dingen waar je invloed op hebt steeds groter wordt.

Hoge spoed
Daarnaast is er in deze tijd vaak een stroom van informatie en verzoeken die op je afkomt. Allemaal zaken die niet mogen wachten en de hoogste prioriteit hebben. Maar is dat wel echt zo? Zijn deze zaken wel zo belangrijk? Heukels laat de toehoorders ervaren hoe je deze stroom van taken en informatie kunt filteren.

  • Breng onderscheid aan naar wat urgent en belangrijk is:
  • Direct doen: Zaken en taken die zowel voor jou als de organisatie belangrijk zijn. -
  • Doorgeven aan een ander: Zaken die je minder leuk vindt, maar wel bij jou belegd zijn.
  • Inplannen in je agenda: Zaken waar je te weinig tijd voor hebt, maar die je wel graag vaker zou willen doen.
  • Naar de prullenbak: zaken die je niet leuk vindt en die voor de organisatie geen meerwaarde hebben.

 

Contact met VvAA

Hebt u vragen of wilt u meer informatie? Neem dan gerust contact met ons op.