Bezieling in de zorg onder druk

21 mei 2015 - Nationaal Welzijnsonderzoek Zorg (2014) toont aan: zorgprofessionals zijn bevlogener dan gemiddeld werkend Nederland, maar wel op zoek naar een andere baan.

Eén op de vijf zorgprofessionals gaat elke dag vol bezieling aan de slag. Hetzelfde aantal overweegt echter wel een carrièreswitch. Dat blijkt uit onderzoek van VvAA en onderzoeksbureau Triple-i Human Capital van professor Wilmar Schaufeli in 2014. Van de zorgprofessionals - waaronder huisartsen, specialisten, apothekers, tandartsen en fysiotherapeuten - wil dertien procent binnen een jaar een andere baan. De bezieling staat vooral onder druk door administratieve rompslomp als gevolg van de toegenomen regels en bemoeienis van onder andere overheden, toezichthouders en zorgverzekeraars. Een grootschalig vervolgonderzoek start deze week.

Wat afleidt van bezield het vak uitoefenen

Het Nationaal Welzijnsonderzoek in de zorg (2014) laat zien dat de bezieling in de zorg onder druk staat. Professor Wilmar Schaufeli deed in samenwerking met VvAA onderzoek onder ruim 1.200 huisartsen, apothekers, specialisten, fysiotherapeuten, tandartsen, dierenartsen en andere zorgprofessionals. Daaruit blijkt dat één op de vijf zorgprofessionals elke dag vol bezieling aan het werk gaat. “Dat lijkt weinig maar is behoorlijk als je het vergelijkt met de rest van Nederland”, aldus Martin Aalders, directeur Advies & Diensten van VvAA. “Toch kunnen we stellen dat het niet de gewenste kant op gaat. Professionals in de zorg werken vanuit een roeping. Ze willen met hart en ziel patiënten beter maken maar moeten zich in toenemende mate bezighouden met zaken die daar weinig of niets mee te maken hebben. Stapels administratie, regels en rompslomp, onderhandelingen met zorgverzekeraars en onzekerheid over contractering…. Het leidt allemaal af van goed en bezield hun vak uitoefenen. En dat is wel waar wij in Nederland als huidige of toekomstige ‘patiënt’ op moeten kunnen rekenen.”

Zorgverleners roeren zich

Het gevoel van verstikkende bureaucratie is het sterkst bij fysiotherapeuten en apothekers. “Als we kijken naar de veranderende opstelling van zorgverzekeraars, lopen apothekers voorop”, stelt Aalders “Zij hebben al een aantal jaar te maken met diverse bureaucratische maatregelen die nu ook over andere beroepsgroepen worden uitgestort. We hoeven dus niet optimistisch te zijn over de gevolgen voor andere zorgberoepen. Als de bureaucratie en de hoeveelheid administratie ook bij hen verder toeneemt, geeft dat reden tot zorg. Dat is overigens nu ook aan de orde; kijk wat er bijvoorbeeld gebeurt bij de huisartsen. Die roeren zich en hebben zich verenigd in de beweging ‘het Roer moet om’. Zij ageren daarmee juist tegen dit soort zaken.”

Carrièreswitch

Dat de bezieling onder druk staat, blijkt ook uit het feit dat dertien procent binnen een jaar een andere baan wil en bijna een op de vijf (18 procent) van de zorgprofessionals een carrièreswitch overweegt. Onder apothekers is dat zelfs bijna een derde. Ruim een kwart van hen wil binnen een jaar een andere baan. Die wens is ook groot onder dierenartsen en medisch specialisten (respectievelijk 15 en 14 procent). Ook vanuit maatschappelijk perspectief is dit een onwenselijke ontwikkeling. Aalders: “We investeren als maatschappij forse bedragen in de opleiding van onze zorgverleners. Als het uiteindelijke gevolg van steeds meer regeldruk, bureaucratie e.d. is dat zorgverleners ‘afhaken’ bijvoorbeeld door arbeidsongeschiktheid of doordat zij een ander vak kiezen, is dat feitelijk een desinvestering. Dat moeten we niet willen.”

Waakzaamheid geboden

Wilmar Schaufeli: “De Nederlandse bevolking vergrijst en ontgroent. De zorgvraag stijgt en tegelijkertijd moeten kosten omlaag. De druk op de zorgprofessional neemt toe. Daarnaast kan er steeds meer als gevolg van technologische vooruitgang. Al deze ontwikkelingen kunnen enerzijds zorgen voor stress en het risico op burnout vergroten en anderzijds juist het werkplezier en de energie vergroten. Tegen deze achtergrond is het onderzoek gehouden met als belangrijkste conclusie: waakzaamheid is geboden. Het mentaal fit houden van onze zorgprofessionals en het centraal stellen van hun bezieling en bevlogenheid is van groot belang om onze zorg kwalitatief van hoog niveau, effectief en efficiënt te houden. Nu en in de toekomst. Dat is ook de reden dat we nu starten met een grootschalig vervolgonderzoek, waarbij individuele zorgprofessionals door middel van een quickscan ook zelf snel inzicht kunnen krijgen in hun eigen bezieling, ten opzichte van hun collega’s.”

Over het onderzoek

Wilmar SchaufeliProfessor Wilmar Schaufeli is arbeids- en organisatiepsycholoog, klinisch psycholoog en hoogleraar Arbeids- en organisatiepsychologie aan de Universiteit Utrecht te Utrecht en aan de Katholieke Universiteit Leuven. Met zijn onderzoeksbureau Triple-i brengt hij voor diverse groepen in Nederland het welzijn (werkplezier en energie) in kaart. In samenwerking met VvAA heeft hij dat voor Nederlandse zorgprofessionals gedaan.

Aan het onderzoek deden 1.241 zorgprofessionals mee. Zorgprofessionals beslaan ongeveer een vijfde van de Nederlandse beroepsbevolking.