Inloggen

Afdeling bestuursrechtspraak laat grondentrechter (deels) los

21 maart 2022 - Op 9 februari 2022 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Afdeling) in twee uitspraken besloten om de zogenaamde grondentrechter los te laten en nieuwe bezwaren in hoger beroep toe te staan. In dit artikel leest u waarom deze beslissing van groot belang is voor het verloop van bestuursrechtelijke procedures.

Verbetering rechtsbescherming

Door de grondentrechter was het voorheen onmogelijk om bij een hoger beroep nieuwe gronden tegen een besluit aan te voeren als er geen goede reden was waarom die bezwaren niet al eerder bij de rechtbank aan de orde konden komen. Sinds 9 februari zal de Afdeling deze nieuwe bezwaren voortaan wél inhoudelijk beoordelen. Deze koerswijziging verhoogt de rechtsbescherming van burgers en zorgt voor meer eenheid in het bestuursrecht en duidelijkheid in de rechtspraktijk.

Goede procesorde begrenst aanvoeren nieuwe gronden

Het loslaten van de grondentrechter houdt overigens niet in dat het aanvoeren van nieuwe bezwaren in hoger beroep ongelimiteerd is. Een goede procesorde blijft nog steeds van belang. Tijdig moet vaststaan waar de rechtsstrijd over gaat. Het kan niet zo zijn dat andere partijen verrast worden door nieuwe argumenten waar zij niet fatsoenlijk op kunnen reageren. Verder mogen nieuwe bezwaren de procedure niet onnodig vertragen. Een bestuursrechter kan in het belang van de procesorde nog steeds besluiten om nieuwe bezwaren buiten beschouwing te laten.

Grondentrechter geldt nog wel voor omgevingsrecht kwesties

De Afdeling blijft de grondentrechter wel toepassen bij omgevingsrechtelijke zaken. Dat komt omdat bij dit soort kwesties vaak de belangen van derden een rol spelen. De bestuursrechter heeft rekening te houden met de belangen van zowel degenen die beroep hebben ingesteld als bijvoorbeeld derde belanghebbenden en degenen die om handhaving hebben verzocht. Daarbij komt dat het bij het omgevingsrecht vaak gaat om zaken met grote maatschappelijke belangen. Bijvoorbeeld op het gebied van woningbouw, infrastructurele projecten en energietransitie. 

Onder het omgevingsrecht vallen onder meer de Wet Ruimtelijke Ordening, de Wet milieubeheer, de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht, de Tracéwet, de Wet natuurbescherming en de Mijnbouwwet. Ook voor kwesties waar de Crisis- en herstelwet geldt blijft de grondentrechter van toepassing.

Meer weten?

De twee zaken waar de Afdeling de koerswijziging heeft uitgesproken zijn terug te vinden op www.raadvanstate.nl onder de zaaknummers: 202002110/1 en 202102941/1.

Onno Wilkens (senior specialist), Timo van Oosterhout (advocaat), Martijn Smaling (senior specialist) en Doortje Peters (juridisch adviseur).


Wij helpen u graag

Heeft u vragen of behoefte aan advies op het gebied van bestuursrecht? Weet dat er een gespecialiseerd team van ervaren bestuursrechtjuristen en een ervaren bestuursrechtadvocaat voor u klaarstaan.