De zorg moet nu veranderen

Geplaatst: 09-01-2018

Donderdag 15 november 2018 ging ik naar Amsterdam, waar de E-health convention plaatsvond in Pakhuis de Zwijger georganiseerd door Emerce & Skipr. Vroeg opstaan, kop koffie en een langere treinreis zorgden ervoor dat ik de spanning die ik enigszins had voor de dag van me af kon laten glijden. Na van tevoren uitgebreid te hebben bekeken welke sprekers aanwezig waren en wat het programma inhield, was ik er helemaal klaar voor. E-health is tegenwoordig geen onbekend woord meer, de meeste mensen begrijpen wat je bedoelt als je e-health zegt, namelijk elektronische health. Men denkt al gauw aan het elektronische patiëntendossier (EPD). Maar de term e-health kan veel breder worden getrokken dan alleen EPD. Wat valt er dan wel precies onder de term e-health? Waarom willen we meer e-health en wat voor neveneffecten brengt dit met zich mee? Deze vraagstukken werden tijdens het congres uitgebreid behandeld door verschillende beroepsbeoefenaars, wat een grote diversiteit aan inzichten gaf.  
 
De dag begon met een openingswoord van een cardioloog, waarna vervolgens sprekers in verschillende zalen het woord kregen. Twee onderwerpen werden voornamelijk benadrukt in het openingswoord. Het eerste onderwerp ging over iets nieuws verzinnen: dat dit niet per se noodzakelijk is om de oplossing te vinden. Tegenwoordig zijn er zoveel nieuwe ontwikkelingen en ideeën dat je daar gebruik van kunt maken. Bekijk wat voor jou handig en toepasbaar is. We streven steeds naar vooruitgang en het is goed om te realiseren dat je daar niet altijd nieuwe ideeën voor nodig hebt. Het tweede onderwerp sluit aan bij de voortgang en is de ondernemingskant van het verhaal. We moeten minder nadenken en meer doen. We zijn erg goed in nadenken over welke veranderingen een effect teweeg kan brengen of waarom dit de beste manier is om het op te lossen. Terwijl er weinig actie wordt ondernomen en nu juist het moment is om actie te ondernemen. Meerdere sprekers haalden aan dat wanneer we nu geen actie ondernemen het financieel onhaalbaar wordt. Er werd zelfs gezegd dat we gisteren al met deze veranderingen bezig zouden moeten zijn. Dat het probleem op dit moment aanwezig is, zien we aan het faillissement van het Slotervaart en IJsselmeer ziekenhuizen. De ernst van het probleem was mij nog totaal onduidelijk voordat ik naar het congres kwam.  
 

Medicatie

Een belangrijk onderdeel van de zorg is medicatie. Veel ophef bestaat er over deze markt,  aangezien het om enorme geldbedragen gaat waarvan men zich afvraagt of het geld wel eerlijk en goed besteed wordt. Medicatie voor zeldzame ziektes is onbetaalbaar waarbij ook niet eens alle medicatie zo goed werkt als wordt beweerd. Om medicatie toegankelijker en informatie eenvoudiger beschikbaar te maken, heeft myTomorrows een grote database gemaakt met medicijnen die nog in ontwikkeling zijn of niet door de overheid goedgekeurd zijn. Informatie over jouw specifieke ziekte met de daarbij horende medicijn(en) wordt inzichtelijker, zodat men zelf de mogelijkheid van geschikte behandelopties beter kan overwegen. Door de medicatie beschikbaar te maken voor deze kwetsbare groep, wordt er invloed op de overheid uitgeoefend om medicatie toegankelijker te maken voor iedereen die deze medicijnen nodig heeft. 
 

Zorg op afstand

Naast deze kleine kwetsbare groep zijn er ook grote patiëntengroepen die bij een andere manier van zorg baat hebben. Voor chronische patiënten en patiënten die ouderdomskwalen hebben is continue goede zorg erg van belang. Om dit nauwkeurig te doen moeten ze vaak naar het ziekenhuis voor controles die veel tijd en geld kosten. Vanuit huis kunnen patiënten op een gebruiksvriendelijke manier de controles zelf uitvoeren door gebruik te maken van apps en telezorg, waardoor de lasten van patiënt en arts beide  afnemen. Aan de patiënt, zoals een diabeet of iemand met COPD, wordt uitgelegd hoe ze zelf de waarden kunnen meten en dit kunnen invullen in een app. De waarden worden doorgestuurd naar de arts. Die krijgt dit binnen op zijn computer en kan  zijn patiënt monitoren. Wanneer de arts of patiënt het nodig acht,  kan via een videogesprek advies gegeven worden over wat de patiënt moet doen met de situatie en kan de patiënt vragen stellen. Een geschikte manier om op afstand patiënten die de continue zorg nodig hebben te monitoren. Een belangrijk factor moet men echter niet uit het oog verliezen en dat is de sociale kant van communicatie. Doordat het menselijke contact zo belangrijk is voor de patiënt, wordt het moeilijk een arts op korte termijn te vervangen door een robot. Echter gaan we wel steeds meer naar een wereld toe van digitalisering, waar robots een functionele rol zullen gaan vervullen.
 
E-health kan ook op een manier worden gebruikt die de sociale kant van communicatie bevordert. De ziekte voor chronische patiënten en de ouderenzorg is vaak een grote last voor de directe omgeving. Denk aan familie, vrienden, verzorgers en natuurlijk de patiënt zelf. Door de alledaagse routine komt bezoek met tegenzin of hebben de verplegers te weinig tijd om aandacht aan de patiënten te geven. Om de sfeer te bevorderen en onderlinge patiënten met elkaar in contact te brengen, zijn er verschillende spellen uitgevonden. Ria’s escape room is hier een voorbeeld van. Familie en vrienden brengen een doos met waardevolle spullen mee voor de patiënt. De spullen worden in de kamer gelegd om vervolgens samen leuke herinneringen op te halen. Dit is slechts een voorbeeld van een kleine aanpassing in de zorg die al grote veranderingen in het gevoel van zorg teweegbrengt. De patiënt wordt blijer, de familie, vrienden en verzorgers zijn meer betrokken bij de situatie en de therapietrouw gaat hiervan omhoog. 
 

Gezond blijven 

Een andere invalshoek werd getoond door Servaas Bingé, sportarts van het Lotto-Soudal team. Waar de geneeskunde zich bezighoudt met het genezen van zieke mensen, is er een grote groep gezonde mensen die nog geen symptomen ervaren. Waarom niet focussen op deze gezonde groep en ervoor zorgen dat ze zo lang mogelijk, zo gezond mogelijk zijn? Kennis over je eigen gezondheid is zowel voor jezelf als voor de arts zeer gunstig om te weten. Wanneer je DNA-screening, bio-markers, voeding, sport, slaap etc. combineert als losse risicofactoren in een grote app of dashboard, krijg je een risico inschatting over je gezondheid. Het bewust worden van je eigen gezondheidsrisico kan leiden tot gedragsverandering om gezonder te leven. ‘Zou ik deze hamburger wel eten?’, ‘Vandaag wil ik minimaal 10.000 stappen gezet hebben’. ‘Ik wilin kunnen zien wanneer mijn lichaam rust nodig heeft of zelfs een hartaanval kunnen voorspellen’. 
Naast jezelf is het voor zorgverzekeraars, bedrijven, artsen, zorgverleners deze informatie nuttig om te hebben. In de emma.health app gaat dit mogelijk worden. Het P4 medicine; predictive, preventive, personalized and participatory komt met deze ontwikkelingen dichter tot realisatie.  
 
Patrick Sanwikarja vertelde heel mooi over welke aspecten nodig zijn voor de essentie van zorg en dat elektronica daar zeker niet meteen voor nodig is. Sommige aspecten zijn onmiskenbaar verbonden met de zorg. Namelijk empathie, ethisch & veilig handelen en hun relatie tot elkaar. Echter hoort eliminatie van vervelende ervaringen ook bij het proces om tot fijne en menselijke zorg te komen. Wanneer men een heel proces moet doorlopen om de juiste medicijnen te krijgen, is dat een onprettige ervaring. Als dit via een app simpel en snel kan gebeuren, wordt de ervaring veel aangenamer en daarbij de drempel om het te doen veel makkelijker. Mensen vinden het moeilijk om te veranderen, maar als dit voordelen oplevert wordt het graag omarmd. Hoe kun je dit het beste doen? Een team opstellen waarin alle groepen die betrokken zijn bij de verandering, zodanig inzetten, dat wanneer verandering doorgevoerd gaat worden alle partijen bereid zijn zich hiervoor in te zetten. 
 

Digitalisering en data

Het vooruitzicht dat we steeds meer naar een technologische wereld  gaan is zeer aannemelijk. Op het congres werd gesproken over het digitaliseren van alles binnen de zorg . Het belang van hoe de mens centraal staat in dit gehele proces, werd hier nogmaals aangehaald. Het fundament van technologie ligt in het verkrijgen van een ongekende hoeveelheid aan data. De vraag is wat we met al deze data kunnen doen. Volgens Pieter Kubben is de belangrijkste stapaan de slag gaan met data, het sorteren en ordenen van data. Op dit moment is er een kloof tussen de zorg en de ICT, waardoor er nog geen goede samenwerking is. Deze kloof moet overbrugd worden om data te kunnen gebruiken in de zorg. 
 

Conclusie 

Een eenduidig antwoord op de vraag wat e-health is, bestaat niet. Het is mij duidelijk geworden dat de integratie van elektronica en health een steeds nauwere connectie gaan krijgen. En dat de implantatie ervan nog te weinig gebeurd, terwijl dit wel noodzakelijk gaat zijn voor verdere ontwikkelingen. Het is voor mij een verrijking geweest: ik heb geleerd hoe de toekomst van de zorg, ontwikkelingen en stand van zaken er op dit moment voor staan. De opgedane kennis van diverse invalshoeken is erg nuttig en geeft een breder beeld van welke partijen belangen hebben in de zorg. Ik besef goed dat dit nog maar het topje van de ijsberg is qua nieuwe technologieën en ontwikkelingen die er nu spelen. 
 
Het heeft mij doen beseffen dat we de zorg niet langer in stand kunnen houden zoals deze nu functioneert. Het is begrijpelijk dat iedereen vasthoudt aan de manieren die we kennen, echter zorgt het ervoor dat we de potentiële vooruitgang stagneren. Blijf om je heen kijken naar wat er al is en wat je ermee kunt. We moeten minder nadenken en meer doen.

Lucas van Maaren
Lucas van Maaren

Ik ben Lucas van Maaren, 22 jaar en volg mijn studie Geneeskunde in Maastricht. Ik ben net begonnen aan mijn coschappen. Ik heb interesse in nieuwe technische ontwikkelingen in verschillende vakgebieden, met name die plaatsvinden in de zorg. Daarnaast vind ik het interessant wat de impact van deze ontwikkelingen zijn op de samenleving.

Share op Whatsapp Share op Facebook Share op Twitter Share op LinkedIn Stuur via email