Afgestudeerd... En wat nu?

Geplaatst: 16-05-2018

Na het succesvol afronden van de studie Diergeneeskunde breekt er bij velen een nieuw moment van keuzestress aan. Ga ik mijzelf verder specialiseren, in loondienst, waarnemen of heb ik de ambitie om op lange termijn een eigen praktijk te starten? Wat zijn de bijkomende voor – en nadelen? Aan welke praktische zaken moet ik allemaal denken? En hoe kan een organisatie als Vereniging voor Arts en Auto (VvAA) daarbij helpen? 
 
VvAA opereert sinds 1924 als het grootste zorgnetwerk van Nederland. Ruim 120.000 leden - allemaal (para)medici - bieden wij (zowel zakelijk als privé) de begeleiding, ondersteuning en het advies dat zij nodig hebben. Hieronder valt financiële dienstverlening, fiscaal - en juridisch advies, het aanbod van uiteenlopende verzekeringen en hulp bij werkgeverszaken.

VvAA staat op deze manier van oudsher bekend als de steun voor de individuele zorgprofessional, die zich tevens in toenemende mate profileert als de stem van haar ledencollectief. Wij nemen dan ook stelling bij belangrijke kwesties die spelen binnen de zorgwereld. Met ons grote en brede netwerk van zorgverleners pakken wij samen overstijgende thema’s aan,  zoals het verminderen van administratielasten en regeldruk gedurende schrap - en verbetersessies in samenwerking met de denktank (Ont)Regel De Zorg. 
Daarmee gaat VvAA, net als Hygieia, interdisciplinair te werk. Het erkennen en verbinden van diverse, uiteenlopende vakgebieden is anno 2018 absoluut noodzakelijk. Alleen door overkoepelend te kijken en disciplines als (dier)geneeskunde, farmacie, biologie en biomedische wetenschappen met elkaar in contact te brengen, kunnen wij als collectief problemen aanpakken en vraagstukken behandelen. 
Het platform en netwerk van VvAA biedt op deze manier veel relevante en unieke kennis over het werken als (para)medicus. Onze dienstverlening is specifiek en beroepsgericht. Voor afstudeerders organiseren wij bijvoorbeeld loopbaangesprekken, waarbij je jouw CV kunt laten checken en een sollicitatieworkshop gegeven wordt. Onze adviseurs bieden hulp bij de praktische benodigdheden. Afhankelijk van jouw loopbaankeuze zijn er immers uiteenlopende zaken waar je rekening mee moet houden.
Na het afstuderen zijn er namelijk verschillende vervolgstappen. Jezelf verder ontwikkelen en onderscheiden met een specialisatie, in loondienst gaan binnen of buiten de praktijk, klussen aannemen als waarnemer of uiteindelijk aan de slag als zelfstandig praktijkhouder… Iedere optie gaat gepaard met voor – en nadelen. Een afweging maken waar jij je als starter het beste bij voelt is dan ook niet altijd even makkelijk. 
 

Differentiatie door specialisatie

Sjouke Kazemier, bedrijfskundig specialist bij VvAA (beroepsgroep dierenartsen), geeft aan dat doorstuderen een mooie optie kan zijn indien je over een specifiek interessegebied beschikt. Opleidingen tot specialist zijn zowel in Nederland als op Europees niveau te vinden, maar de trajecten zijn doorgaans erg intensief. Opleidingsplaatsen zijn gewild en dus schaars. Eenmaal gespecialiseerd kun je jezelf in het bijzonder onderscheiden, maar geef je tegelijkertijd een deel van je meer algemene inzetbaarheid als dierenarts op. 
 

Zekerheid in loondienst

De meerderheid van dierenartsen start hun carrière in de praktijk. Kazemier benoemt echter wel dat werken buiten te praktijk aan populariteit wint. Waar nu zo’n 30% van de Nederlandse dierenartsen buiten de praktijk werkzaam is, zal dit percentage binnen enkele jaren groeien naar 40%. Er zijn hierbij veel en diverse carrièremogelijkheden, bijvoorbeeld de Nederlandse Voedsel – en warenautoriteit (NVWA) als werkgever. Momenteel ziet de verdeling er als volgt uit:

Verdeling werkzaamheden dierenartsen
Verdeling werkzaamheden dierenartsen buiten de praktijk1.

De meest voor de hand liggende optie is om - zowel binnen als buiten te praktijk - in loondienst te beginnen. Voordeel is de relatieve zekerheid. Kazemier: ‘Dekkingen zijn geregeld via een collectief systeem, een vangnet.’ Jouw inkomen, verzekeringen en pensioenopbouw staan (betrekkelijk) vast, waarbij een overkoepelend cao leidend is. 
Hoewel veel zakelijke aspecten door je werkgever geregeld worden wil dat niet zeggen dat je als starter nergens aan hoeft te denken. Arbeidscontractcontrole (iets waar VvAA ook ondersteuning in kan bieden) wordt bijvoorbeeld altijd sterk geadviseerd om er zeker van te zijn dat je niet voor verrassingen komt te staan, en alle voorwaarden waaronder jij in dienst bent duidelijk zijn.
Tot slot benoemt Kazemier de deeltijdoptie als voordeel van in loondienst werken: ‘Je werk - en privéleven kun je op deze manier makkelijker gescheiden houden.’ Zowel specialiseren als praktijkhouden vraagt immers veel tijd, en waarnemen kan erg veranderlijk zijn. In loondienst staat je tijdsbesteding meer vast. 
 

Afwisseling als waarnemer

Indien je ervoor kiest om te starten als waarnemer geeft dit de kans om verschillende praktijksituaties mee te maken. Deze oriëntatiemogelijkheid biedt veel afwisseling. Zulke flexibiliteit betekent echter tegelijkertijd een gebrek aan vastigheid, wat niet door iedereen als even positief wordt ervaren. 
Voordeel is wel dat je de situatie als zelfstandige kunt ervaren zonder dat je geconfronteerd wordt met de lasten van het hebben van een eigen onderneming. Kazemier: ‘Je hebt niet de rompslomp van een hele praktijk.’ Als zelfstandige moet je wel rekening houden met het zelf afsluiten van verzekeringsproducten en het regelen van dienstverbanden. Hierbij is het belangrijk om een reëel tarief te bepalen voor de taken die je krijgt en de diensten die je uitvoert. 
Desalniettemin zitten er aan het werken als waarnemer risico’s vast. Zo kan het aantal klussen en de duur hiervan per periode sterk verschillen, wat gevolgen heeft voor je tijdsbesteding en inkomen. De locatie van je werkzaamheden zal ook variëren, wat misschien (verder) reizen tot gevolg heeft. 
 

Zelfstandig praktijkhouder op de lange termijn

Na het afstuderen direct aan de slag als zelfstandig praktijkhouder is ongebruikelijk. Toch kan de ambitie bestaan om op langere termijn een eigen praktijk te beginnen, of onderdeel uit te gaan maken van een maatschap. Nederland heeft zo’n 1200 dierenartsenpraktijken, waarvan verreweg de meeste gericht zijn op gezelschapsdieren (welke gevestigd in de stedelijke gebieden):

Verhouding verschillende doelgroepen
Verhouding verschillende doelgroepen van dierenartspraktijken2.

Ondernemen vraagt bepaalde skills en eigenschappen die niet allemaal aangeleerd (kunnen) worden gedurende je studie. Hiertoe behoren ‘verantwoordelijkheidsgevoel, anderen willen begeleiden en tegelijkertijd dingen los kunnen laten’, aldus Kazemier. Aanleg, passie, ambitie en een gezonde drive spelen allemaal een rol bij het overnemen of opzetten van een succesvolle praktijk. 
Ook moet je op de hoogte zijn (en blijven) van minder vakgerelateerde zaken. Hieronder vallen wet - en regelgeving, maar ook salaris – en personeelsadministratie. Door (gedeeltelijke) uitbesteding van deze taken aan bijvoorbeeld VvAA kun jij je als dierenarts daadwerkelijk richten op je vak. 
Als zelfstandig praktijkhouder moet je daarnaast kunnen omgaan met een markt die verandert en uitdagender wordt. Concurrentie bestaat volgens Kazemier steeds vaker in de vorm van ketens. Het opkopen en opschalen van praktijken gebeurt sinds zo’n twee jaar in rap tempo door grote namen als AniCura, Evidensia en de CVS Group. Zij richten zich vooral op het klantsegment van gezelschapsdieren. Wanneer je als zelfstandige je entree maakt op de markt moet je dus ook rekening houden met deze ontwikkeling en de eventuele gevolgen voor jou als kleinere praktijkhouder. Hierbij valt bijvoorbeeld te denken aan hoe jij jouw praktijk positief en persoonlijk kunt onderscheiden ten opzichte van deze grotere ketens.
Toetreden tot een maatschap is tot slot een belangrijk punt wat niet onbenoemd mag blijven. Deze intensieve samenwerking met anderen aangaan is een keuze waar je volledig achter moet staan. Kazemier geeft dan ook het advies: ‘Ben je nog zoekende, stel aansluiting [bij een maatschap] dan uit.’ Het is immers een beslissing die je maakt voor de lange termijn, waarbij je zeker moet zijn of je klaar bent voor een dergelijke toewijding. 
 

Bevlogenheid en enthousiasme

Al met al is het niet voor iedereen altijd even duidelijk wat na het afstuderen de beste vervolgstap is. Begrijpelijk: De keuzes zijn uiteenlopend en hebben allemaal plus - en minpunten. Iedere optie kent verschillende zakelijke aspecten waar aan gedacht moet worden, voordat je aan de slag kunt gaan. VvAA kan op verschillende manieren een ondersteunende rol spelen bij het voorzien van relevant advies en aansluitende diensten. Los van al deze praktische zaken is het allerbelangrijkste uiteindelijk de bevlogenheid en het enthousiasme waarmee jij het vak als dierenarts gaat uitoefenen. Laat dit leidend zijn bij de keuzes die je maakt en de richting waarvoor je kiest!
 
Checklist starten eigen praktijk3

  • Begroting/ondernemingsplan
  • Inschrijven bij de Kamer van Koophandel
  • Financiering regelen
  • Overdrachts- en/of maatschapscontract opstellen
  • Personeel
  • Beroepsaansprakelijkheid
  • Beroepsrechtsbijstand
  • Arbeidsongeschiktheid
  • Zorgverzekering
  • Pensioenvoorziening
  • Inventaris
  • Opstalverzekering
  • Bedrijfsschade
  • Administratie/belastingaangifte