Groeiende berg papierwerk bezorgt zorgprofessional slapeloze nachten

14 oktober 2014

De groeiende hoeveelheid papierwerk bezorgt zorgprofessionals slapeloze nachten. Dat blijkt uit onderzoek onder ruim 9.000 zorgprofessionals, dat VvAA uitvoerde in het kader van haar negentigjarige bestaan. Zorgverleners hebben met name veel moeite met de rol van zorgverzekeraars en de overheid, vanwege de toenemende administratieve druk, hun bemoeienis bij behandelingen en de moeizame onderhandelingen over contracten en vergoedingen.

Grootschalig onderzoek

VvAA, ledenorganisatie en dienstverlener voor meer dan 114.000 zorgprofessionals, bestaat 90 jaar en deed een groot kwantitatief onderzoek waaraan ruim 9.000 zorgprofessionals meededen. Centraal in het onderzoek stond de vraag ‘Waar ligt u wakker van?’. Duizenden zorgprofessionals waaronder huisartsen, medisch specialisten, tandartsen, dierenartsen, apothekers en paramedici zoals fysiotherapeuten, reageerden.

Regels en rompslomp

Uit het onderzoek komt naar voren dat zorgverleners vooral bezig willen zijn met de uitoefening van hun vak: mensen beter maken. Met name de groeiende berg papierwerk en regels waar zij in toenemende mate mee te maken krijgen en aan moeten voldoen leiden daar van af.

Enkele uitspraken uit het onderzoek: “Zeventig procent administratieve rompslomp en dertigprocent beroep”, zegt een therapeut. Het vak komt steeds meer in het teken te staan van geld en minder van inhoud en kwaliteit. “Dat is nou juist waar ik mijn voldoening uit haalde: helpen met een betere therapie.” Een specialist: “Als een verzekeraar bepaalt welke zorg ingekocht wordt, is dit puur op commerciële basis. Ik heb dit beroep gekozen om kwaliteit en om humane redenen.” Ook de medische aansprakelijkheid baart veel zorgverleners zorgen. “Ik lig wakker van de aansprakelijkheid in relatie tot risico’s en verantwoordelijkheden.”

Vertrouwen

Veranderingen zijn van alle tijden” stelt Herman van Hemsbergen, voorzitter van de hoofddirectie van VvAA. “Maar de snelheid van veranderen is echt van deze tijd. Dat is prima, echter als voor al die veranderingen nieuwe regels en protocollen worden opgesteld, die in de uitvoering zo veel vragen dat de zorg zelf onder druk komt te staan, dan zijn we verkeerd bezig. Dan is de balans zoek. Feitelijk zijn we constant bezig met het systeem aanpassen, in de hoop dat dat besparingen oplevert. Maar alleen systemen lossen de problemen niet op."

Door de introductie van steeds meer regels, ‘bureaucratiseert’ de zorg. Dit gaat ten koste van(de tijd die kan worden besteed aan) het verlenen van zorg. En de kwaliteit verbetert er niet door. De verregaande regelgeving staat bovendien haaks op vertrouwen en de eigen verantwoordelijkheid. “We zien dat verzekeraars zich meer en meer gaan bemoeien met ‘praktijkzaken’ en daarmee treden in de relatie tussen zorgverlener en patiënt. Dat komt het vertrouwen tussen zorgverlener en patiënt niet ten goede en drukt daarmee een negatief stempel op de kwaliteit en toegankelijkheid van de Nederlandse gezondheidszorg. De afschaffing van de vrije artsenkeuze is daar een heel vervelend voorbeeld van ”, aldus Van Hemsbergen.

Volgens de directievoorzitter moet de politiek duidelijker zijn in de problemen die men op wil lossen. “Als het gaat om de kwaliteit van de zorg wordt die in Nederland internationaal altijd op de hoogste plaatsen gewaardeerd. Als het gaat om de kosten zou heroverwogen moeten worden of het keihard sturen op het zorgaanbod en de zorgaanbieders, zoals nu gebeurt en gaat gebeuren, zal werken.”

Menselijke maat

VvAA maakt zich zorgen over de afname van de menselijke maat in de zorg. Van Hemsbergen: “Mededogen, empathie en compassie zijn sleutelbegrippen die op de zorgvloer niet om te rekenen zijn in tijd of euro’s. Dit thema adresseren we ook tijdens ons afsluitende jubileumcongres ‘Tijd voor Ziel in de Zorg’ op 28 november aanstaande in de Van Nellefabriek in Rotterdam. We willen dit onderwerp nadrukkelijk op de kaart zetten en met leden, bestuurders van beroepsorganisaties en andere relevante stakeholders op zoek gaan naar een nieuwe balans.”

Net even anders

Uit het Levenslooponderzoek blijkt ook dat gewone dingen bij zorgverleners soms nét even anders werken (vergeleken met de gemiddelde Nederlander op basis van spiegelonderzoek). Zo melden zorgverleners zich minder vaak ziek (93 procent van de zorgverleners meldt zich niet langer dan drie dagen ziek, ten opzichte van een gemiddelde van 69 procent). Zorgverleners ervaren ook meer werkdruk: 70 procent tegenover een gemiddelde van 55 procent. Ook stellen ze dat fouten in het vak zwaarder worden aangerekend: 88 procent tegenover 60 procent. **

VvAA viert dit jaar haar negentigste verjaardag. De organisatie werd in 1924 opgericht door drie dokters die voor het afsluiten van een toentertijd voor artsen dure en niet adequate autoverzekering niet meer afhankelijk wilden zijn van andere partijen. Vanuit de overtuiging dat gewone dingen voor hen net iets anders werken, heeft VvAA zich de afgelopen 90 jaar ontwikkeld tot een brede dienstverlener voor alle professionals in de Nederlandse gezondheidszorg, op elk moment van hun levensloop.

Wie zorgt er voor de dokter na een medische fout? Dit onderwerp wordt dinsdagavond 14 oktober ook geadresseerd in NCRV’s ‘Altijd Wat’. In een risicomijdende samenleving wordt de druk op de medisch professionals steeds groter. Zo’n 50% van de artsen krijgt gezondheidsklachten na het maken van een medische fout. Dit kan gevolgen hebben voor de patiëntveiligheid. Volgens deskundigen zou er meer aandacht moeten worden besteed aan de positie van de arts. Zodat fouten in de toekomst voorkomen kunnen worden.